آیا فارکس در ایران قانونی است؟ بررسی قوانین و ریسک‌های فعالیت در ایران

اگر قصد ورود به فارکس را داشته باشید، احتمالا برای شما نیز این سوال پیش می‌آید که آیا فارکس در ایران قانونی است؟ قبل از این سوال، بهتر است بدانیم که فارکس چیست. از ارزهایی مانند دلار و یورو گرفته تا طلا و نقره و حتی گندم و قهوه، همه در فارکس قابل معامله هستند و می‌توان از آن‌ها سود کسب کرد. راحتی در استفاده و امکان کسب سود، فارکس را به گزینه‌ای بسیار جذاب برای کاربران تبدیل می‌کند.

اگر بخواهید از بازار ارزها سود کسب کنید، در شرایط عادی باید به صرافی بروید و مستقیم ارز را خریداری کنید. این روش سود چندانی ندارد و حتی ممکن است به علت حباب‌های قیمت، ضرر نیز ببینید. اما در فارکس، یک معامله ساده جفت ارزها، مانند دو ارز دلار و یورو (EUR/USD) تنها در چند ثانیه انجام می‌شود. قابلیت استفاده از اهرم برای کسب سود بیشتر نیز در فارکس وجود دارد، اما برای استفاده از آن باید مواظب باشید، چون اهرم می‌تواند ضرر شما را نیز چند برابر کند.

اما آیا این بازار جذاب در ایران قانونی است؟ با ما همراه باشید تا به قانونی بودن فارکس در ایران، ریسک‌های این بازار و نکات مهم برای فعالیت در فارکس بپردازیم.

آیا فارکس در ایران قانونی است؟

درحال حاضر، معامله فارکس در ایران قوانین چندان مشخصی ندارد و نمی‌توان گفت که فارکس در ایران قانونی یا غیرقانونی است. به زبان ساده‌تر، فارکس از دید قوانین ایران در محدوده خاکستری قرار دارد. تا به حال نهاد یا سازمان رسمی دولتی درباره بازار فارکس نظری نداشته و آن را قانونی یا غیرقانونی معرفی نکرده است.

با این حال، فعالیت و معامله فارکس در ایران کماکان دارای ریسک حقوقی و انواعی از چالش‌هاست. برای مثال، می‌دانیم که برای معامله در فارکس به بروکر (Broker) نیاز داریم، اما فعالیت هرگونه بروکر خارجی در ایران ممنوع شده است. با بررسی فهرست مجوزهای کارگزاری‌های سازمان بورس (سایت Seo.ir) و بانک مرکزی (سایت CBI.ir)، می‌بینیم که هیچ بروکر بین المللی فارکس دارای مجوز فعالیت از نهادهای مالی ایران نیست.

از طرفی، بسیاری از بروکرهای معتبر جهانی به دلیل تحریم‌های بین‌المللی، خدمات خود را به کاربران ایرانی محدود یا متوقف کرده‌اند. همچنین به علت همین تحریم‌ها و عدم پشتیبانی از سیستم بانکی ایران، درآمد حاصل از فعالیت در فارکس را در ایران به صورت مستقیم قابل نقد شدن نیست.

رگولاتوری (Regulation)

رگولاتوری در فارکس به معنای نظارت قانونی بر بروکرهاست. داشتن رگولاتوری یعنی بروکر مورد نظر تحت تأیید و نظارت نهاد رگوله است. داشتن رگوله معتبر باعث می‌شود تا اعتبار و امنیت بروکر بالا برود. وقتی یک بروکر رگولاتوری معتبر  و مناسبی دارد، خیال کاربر از بابت امنیت بروکر و سرمایه خود در بروکر راحت می‌شود.

نقش رگوله در قانونی بودن فارکس در ایران مربوط به FATF است. بسیاری از نهادهای رگولاتوری برخلاف ایران عضو این سازمان مبارزه با پولشویی هستند. در نتیجه، بروکرهایی که از رگوله این نهادها استفاده می‌کنند طبق قوانین FATF نمی‌توانند خدمات خود را به کاربران ایرانی ارائه دهند. این موضوع باعث می‌شود تا تقریبا تمام بروکرهای بزرگ دنیا که رگوله‌های معتبر دارند برای کاربران ایرانی قابل استفاده نباشند.

با این حال، برخی بروکرها از رگوله‌های عضو FATF استفاده نمی‌کنند و می‌توانند به کاربران ایرانی خدمات دهند. استفاده از این بروکرها به دلیل نداشتن رگولاتوری مناسب، به عهده خود کاربر است. پس قبل از انتخاب بروکر برای فعالیت در فارکس، حتما رگولاتوری بروکر را بررسی کنید.

نظر نهادهای رسمی ایران درباره فارکس

نهادهای رسمی نیز به صورت مستقیم درباره فارکس نظری ندارند. قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی در سال 1384 تصویب شد که در این قانون، اشاره‌ای به بازار فارکس نشده است. دلیل این عدم اشاره را می‌توان عدم محبوبیت معامله فارکس در ایران در آن زمان دانست.

در آیین‌نامه اجرایی این قانون که در سال 1386 مصوب شده، سازمان بورس و اوراق بهادار به عنوان تنها نهاد مجاز برای صدور و مدیریت اوراق بهادر شناخته می‌شود. در نتیجه این قانون، سازمان بورس و اوراق بهادار می‌تواند از هرگونه خرید و فروش اوراق بهادار و دارایی‌های مالی که خارج از این سازمان انجام می‌شود جلوگیری کند. بانک مرکزی نیز نظر چندان مثبتی نسبت به بازار فارکس و سایر بازارهای مالی جهانی ندارد.

با مشاهده اطلاعیه‌های رسمی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران می‌توان به خوبی این موضوع را دید. بانک مرکزی ایران بارها نسبت به فعالیت اشخاص و شرکت‌های فاقد مجوز در بازارهای مالی و ارزی هشدار داده است. از طرفی، خروج ارز از کشور نیز باعث می‌شود تا بانک مرکزی موافق قانونی بودن فارکس در ایران نباشد.

احکام شرعی فارکس

حکم فارکس در ایران از نظر شرعی را مراجع دینی تعیین می‌کنند و نظر واحدی در این باره وجود ندارد. آیت‌الله خامنه‌ای، چندان مخالفتی با معامله در فارکس ندارد و طبق نظر ایشان، معامله ارزها در صورت نبود منع قانونی مشکلی ندارد. همچنین معاملات اهرمی، که با اعتبار گرفتن از کارگزار انجام می شود، اگر ماهیت قرض همراه با سود داشته باشد، ربا و حرام است (سایت Leader.ir).

طبق گفته آیت‌الله مکارم شیرازی با توجه به اين که فارکس شرايط شرعي معاملات را ندارد، معامله در فارکس جايز نيست (سایت pasokhgoo.ir در گفتگویی با ایشان).طبق نظر آیت‌الله سیستانی، اگر فعالیت در بازار فارکس و مانند آن، مشتمل بر «معاملۀ ربوی» یا «قرض ربوی» یا «قمار و برد و باخت مالی» و مانند آن باشد، فعالیّت مذکور حرام است (سایت Sistani.Org).

برای استفاده راحت‌تر کاربران مسلمان، بروکرها در سال‌های اخیر حساب‌هایی را با نام حساب اسلامی راه‌اندازی کرده‌اند. این حساب‌ها که با نام حساب بدون سواپ (Swap-Free) نیز شناخته می‌شوند، سواپ یا بهره شبانه ندارند تا با قوانین اسلام در تضاد نباشند.. پس اگر به دنبال معامله فارکس در ایران هستید، بهتر است نگاهی به حساب‌های اسلامی بروکر مورد نظر خود نیز بیندازید.

آیا معامله در فارکس جرم محسوب می‌شود؟

حالا که با قوانین فارکس در ایران آشنایی داریم، می‌بینیم که لزوما فعالیت در فارکس جرم محسوب نمی‌شود و پیگرد قانونی ندارد.  اما باید بدانیم کارهایی مانند تبلیغ برای جذب کاربران به این بازار و بازاریابی بدون داشتن مجوز و تلاش برای جذب سرمایه از دیگران، جرم محسوب می‌شوند. همچنین از آن‌جایی که انتقال مستقیم وجه از حساب بانکی به بروکرها غیرقانونی است، واریز و برداشت ریالی به بروکرها نیز غیرقانونی محسوب می‌شود.

برای مثال، فردی که با سرمایه شخصی خود و برای کسب سود فعالیت می‌کند، فعالیت قانونی و غیرمجرمانه‌ای دارد. در مقابل، فردی که بدون داشتن مجوز رسمی اقدام به جذب سرمایه از کاربران دیگر یا انتشار سیگنال‌های خرید و فروش می‌کند، مجرم محسوب می‌شود. پس به صورت کلی معامله شخصی فارکس در ایران جرم نیست و شامل پیگرد قانونی نمی‌شود.

ریسک‌های فعالیت در فارکس برای ایرانیان

بزرگ‌ترین ریسک در معامله فارکس در ایران را می‌توان تحریم‌ها دانست. کاربری را تصور کنید که در ایران، شروع به فعالیت در فارکس می‌کند. همان ابتدای کار، به علت تحریم‌ها با مشکل احراز هویت روبرو شده و مجبور به استفاده از حساب خود بدون احراز هویت می‌شود. امکان برداشت وجه نیز به علت عدم احراز هویت برای حساب کاربر فراهم نیست که برداشت سود حاصل از معاملات را غیرممکن می‌کند.

همچنین باید بدانیم که بدون احراز هویت، اگر بروکر حساب کاربر را به هر دلیلی بلوکه کند، کاربر نمی‌تواند از طریق راه قانونی موضوع را پیگیری کند. عدم حضور ایران در شبکه بانکی بین‌المللی نیز چالش‌های مختلفی برای انتقال پول از حساب به بروکر ایجاد می‌کند. مسئله رگولاتوری که بالاتر نیز به آن اشاره کردیم از دیگر خطرات فارکس برای ایرانیان است. رگوله‌های بزرگ و معتبر دنیا همگی عضو FATF هستند و به ایرانیان خدمات نمی‌دهند. در نتیجه، ایرانیان باید از بروکرهای درجه 2 و 3 استفاده کنند که معمولا رگولاتوری مناسب و معتبری ندارند.

برخی بروکرها نیز در قبال موضوع ایرانیان، قوانین گمراه‌کننده‌ای دارند. برای مثال، یک بروکر می‌تواند خدمات خود را به کاربران ایرانی ارائه دهد، اما در قوانین خود اعلام کند که مسئولیت رعایت قوانین کشور محل اقامت، به عهده خود کاربر است. با توجه به وضعیت قانون فارکس در ایران نیز نمی‌توان با اطمینان کامل سراغ چنین بروکرهایی رفت.

اگر قصد فعالیت در فارکس را داریم چه نکاتی را رعایت کنیم؟

قوانین فارکس در ایران و ریسک‌های فعالیت در این بازار، شاید در نگاه اول بسیاری را دلسرد کند. با این حال، با رعایت برخی نکات مهم قبل از شروع فعالیت، می‌توانید به راحتی و بدون مشکل در فارکس فعالیت کنید. همچنین می‌توانید قبل از ورود به بازار، راهنمای آموزش رایگان فارکس را مطالعه کنید.

برای کاهش ریسک فعالیت در فارکس، اولین قدم انتخاب بروکر مناسب است. برخی از بروکرها به کاربران ایرانی امکان احراز هویت و فعالیت امن در بستر بازار را می‌دهند. پس از انتخاب بروکر مناسب، باید از میزان مهارت خود در بازار و نحوه مدیریت سرمایه خود مطمئن باشید.

مدیریت سرمایه و استراتژی معاملاتی غلط می‌توانند بسیار بیشتر از مشکلات حقوقی و قوانین فارکس در ایران به سرمایه شما ضربه بزنند. در نتیجه، حتما سعی کنید سراغ روش‌هایی مانند شرکت در کلاس‌های آموزشی و استفاده از حساب دموی بروکرها بروید.

حساب‌های دمو به شما کمک می‌کنند تا بدون استفاده از سرمایه واقعی، در بازار معامله کنید و بهتر نحوه فعالیت درست در بازار را یاد بگیرید. بسیاری از بروکرهای معتبر چنین حساب‌هایی را در اختیار شما قرار می‌دهند. همان‌طور که اشاره کردیم نیز می‌توانید از حساب‌های اسلامی برای رعایت اصول شرعی نیز استفاده کنید.

بلد بودن روانشناسی ترید نیز از مواردی است که بسیار به فعالیت شما در بازار کمک می‌کند. کنترل استرس و فشار ناشی از فعالیت در بازار و دور ماندن از تله‌هایی مانند فومو (FOMO)، از مهارت‌های الزامی و مهم برای فعالیت مناسب در بازار است. در آخر نیز حتما به رگوله بروکر انتخابی خود توجه کنید. بروکرهای معتبر، رگولاتوری معتبری نیز دارند تا بتوانند با نهایت امنیت خدمات خود را به شما ارائه دهند.

جمع‌بندی

در این مقاله به بررسی اینکه آیا فارکس در ایران قانونی است، قوانین فارکس در ایران، ریسک‌های فعالیت در فارکس و نکاتی برای فعالیت در فارکس پرداختیم. برای شروع، بهتر است آموزش فارکس را از صفر شروع کنید تا بدون مشکل فعالیت خود را در این بازار شروع کنید. با این حال، باید مشکلات و قوانین این بازار در ایران را بدانید و با مسئولیت خود نسبت به شروع فعالیت در این بازار تصمیم بگیرید.

سوالات متداول

آیا فارکس در ایران قانونی است؟

بازار فارکس در ایران قانون خاصی ندارد و کاملا قانونی یا غیرقانونی نیست.

آیا معامله در فارکس جرم است؟

خیر، معامله با سرمایه شخصی در فارکس جرم نیست.

آیا بانک مرکزی فارکس را تایید کرده است؟

خیر. بانک مرکزی بازار فارکس و هیچ‌کدام ازبروکرهای فارکس را تایید نکرده است.

آیا استفاده از VPN برای فارکس قانونی است؟

بله، استفاده از VPN برای فارکس از نظر قانونی مشکلی ندارد.

آیا بروکرهای دارای رگولاتوری برای ایرانیان امن هستند؟

بله، اما به دلیل تحریم‌های جدید وضع شده از طرف آمریکا، کماکان امکان مسدود شدن حساب وجود دارد.