صنعت فولاد | آموزش بورس در مشهد | آکادمی پارسیان بورس
آکادمی پارسیان بورس
آکادمی پارسیان بورس

همه چیز درباره صنعت فولاد در ایران و جهان

زمان مطالعه :
31 دقیقه
افزایش سایز متن :

صنعت فولاد امروزه به عنوان ستون فقرات توسعه پایدار و دومین کالای استراتژیک جهان پس از نفت خام شناخته می‌شود. این فلز حیاتی، نقشی غیرقابل‌انکار در پیشبرد صنایع مادر از جمله ساخت‌وساز، خودروسازی و انبوه‌سازی ایفا می‌کند؛ به گونه‌ای که بسیاری از تحلیلگران اقتصادی، میزان مصرف فولاد خام را شاخصی مستقیم برای سنجش میزان رشد اقتصادی (GDP) کشورها قلمداد می‌کنند. با توجه به اینکه بیش از ۹۵٪ از سهم بازار فلزات اساسی در دنیا به فولاد و آلیاژهای آن اختصاص دارد، شناخت روند تولید در قطب‌های قدرتمندی نظیر چین، هند و ژاپن و بررسی جایگاه فولاد ایران در بازار بین‌المللی، نمایی روشن از آینده بازارهای صنعتی را ترسیم می‌کند. در این مقاله از پارسیان بورس به واکاوی تحولات این صنعت راهبردی، پیش‌بینی تقاضا در اقتصادهای در حال توسعه و بررسی نقش حیاتی آن در شکوفایی اقتصادی خواهیم پرداخت.

جایگاه درخشان صنعت فولاد ایران در بازارهای بین‌المللی

جمهوری اسلامی ایران با ثبت رکورد تولید حدود ۳۲ میلیون تن فولاد در سال ۲۰۱۹، موفق شد با جهشی ۴ رتبه‌ای نسبت به سال ۲۰۱۶، در جایگاه دهمین تولیدکننده بزرگ فولاد جهان قرار گیرد. سیر صعودی تولید فولاد ایران در یک دهه اخیر خیره‌کننده بوده است؛ به طوری که حجم تولیدات نسبت به ده سال گذشته، رشدی ۳ برابری را تجربه کرده است. این پیشرفت استراتژیک باعث شده تا ایران علاوه بر خودکفایی در تأمین نیازهای داخلی، نام خود را در میان ۱۰ کشور برتر صادرکننده فولاد خام در سطح جهان تثبیت کند.

در حوزه تجارت داخلی، بورس کالای ایران مرجع اصلی و شفاف برای عرضه و فروش فولاد خام و سایر مقاطع فولادی تولید شده توسط شرکت‌های داخلی محسوب می‌شود. از سوی دیگر، با توجه به ضرورت کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی، توسعه صادرات فولاد به عنوان یکی از ارکان اصلی صادرات غیرنفتی، نقشی حیاتی در ارزآوری و حفظ ثبات اقتصادی کشور ایفا می‌کند. به همین دلیل، پیش‌بینی می‌شود سیاست‌های حمایتی دولت و تسهیلات ویژه برای فعالان این حوزه در آینده با قوت بیشتری ادامه یابد.

تحلیلگران بازار، آینده صنعت فولاد ایران را بسیار روشن و رو به رشد ارزیابی می‌کنند. با تکیه بر استراتژی‌های نوین مدیریتی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود در بازارهای صادراتی، تولیدکنندگان ایرانی می‌توانند علاوه بر تضمین سودآوری پایدار برای سهامداران، سهم بسزایی در تحقق رونق اقتصادی داشته باشند. طبق برنامه‌های توسعه‌ای، پیش‌بینی می‌شود که روند تولیدات داخلی همچنان صعودی باقی بماند و تا سال ۲۰۲۵ (افق ۱۴۰۴)، ظرفیت تولید فولاد کشور به بیش از ۵۰ میلیون تن در سال افزایش یابد که این امر جایگاه ایران را در زنجیره ارزش جهانی فولاد بیش از پیش مستحکم خواهد کرد.

صنعت فولاد | آموزش بورس در مشهد | آکادمی پارسیان بورس

مهم‌ترین مقاصد صادراتی و مشتریان فولاد ایران

شناخت بازارهای هدف برای درک پتانسیل ارزآوری این صنعت ضروری است. در حال حاضر، کشورهای عضو اتحادیه ASEAN (تایلند، مالزی، اندونزی، فیلیپین، سنگاپور، میانمار و تایوان) به همراه سایر کشورهای خاور دور آسیا، بزرگترین واردکنندگان و مشتریان استراتژیک فولاد ایران محسوب می‌شوند. شایان ذکر است که تا پیش از سال ۲۰۱۷، بخشی از حجم صادرات محصولات فولادی ایران به بازار اروپا اختصاص داشت؛ اما به دلیل تغییر سیاست‌های تجاری و چالش‌های بین‌المللی، تمرکز صادراتی ایران از اروپا به سمت بازارهای نوظهور آسیایی تغییر جهت داد.

مواد اولیه و فرآیند تأمین در زنجیره فولاد

فولاد در واقع یک آلیاژ استراتژیک از آهن است که خواص خود را از ترکیب دقیق کربن (بین ۰.۰۲ تا ۲ درصد) و سایر عناصر آلیاژی می‌گیرد. بر همین اساس، زنجیره تأمین فولاد از استخراج سنگ آهن آغاز شده و مراحل زیر را طی می‌کند:

  • سنگ آهن و کنسانتره: ماده اولیه اصلی که از طریق خردایش و تغلیظ به کنسانتره آهن تبدیل می‌شود.
  • گندله و کلوخه (Sinter): کنسانتره آهن طی فرآیندهایی نظیر زینترینگ، به محصولاتی با ابعاد بزرگ‌تر (گندله) تبدیل می‌شود تا قابلیت استفاده در کوره‌ها را داشته باشد.
  • قراضه آهن: علاوه بر محصولات استخراج شده از معدن، ضایعات فلزی یا قراضه نیز نقش مهمی در تأمین مواد اولیه کارخانجات فولادسازی ایفا می‌کنند.

به طور کلی، فرآیند تبدیل مواد اولیه به شمش و مقاطع فولادی در مقیاس صنعتی، عمدتاً از طریق دو استراتژی اصلی انجام می‌پذیرد:

صنعت فولاد | آموزش بورس در مشهد | آکادمی پارسیان بورس
گندله

کوره بلند (Blast Furnace – BF)

در روش کوره بلند، گندله آهن به همراه آهک و کُک (نوعی ذغال سنگ) وارد کوره بلند شده و پس از ذوب شدن در دمای بسیار بالا آهن خام به دست می‌آید. سپس آهن خام در یک مبدل قرار گرفته و کربن اضافی و ناخاصی‌های آن گرفته می‌شود تا فولاد خام تولید گردد. در کشور ما از این روش در شرکت ذوب‌آهن اصفهان استفاده می‌شود. روش کوره بلند (Blast Furnace – BF) که بیشتر مبتنی بر استفاده از کک و سنگ آهن است.

روش احیای مستقیم (Direct Reduction – DR)

روش احیای مستقیم از دو بخش تولید آهن اسفنجی و سپس ذوب آن در کوره‌های الکتریکی و با استفاده از جریان بسیار قوی برق تشکیل می‌شود. در این روش ذرات اکسیدی آهن (سنگ آهن) در تماس با گازهای احیاکننده مثل هیدروژن و مونواکسید کربن در دمای ۷۵۰ تا ۹۰۰ درجه سانتی‌گراد احیا شده و به آهن اسفنجی تبدیل می‌شوند. سپس آهن اسفنجی به دست آمده در کوره‌های الکتریکی بسیار بزرگی قرار گرفته و با استفاده از جریان بالای برق فرآیند ذوب و فولادسازی صورت می‌گیرد..

از مزایای استفاده از این روش نسبت به کوره بلند عدم نیاز به ذغال سنگ (کُک) به عنوان منبع حرارت و استفاده از جریان برق، کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی و عدم نیاز به مواد اولیه فرآوری شده (مثل گندله) را می‌توان نام برد.

نهایتا پس از طی مراحل فوق و با استفاده از یکی از روش‌های کوره بلند یا احیای مستقیم، سنگ‌آهن استخراج شده از معادن تبدیل به شمش فولاد خام شده و برای تولید محصولات بعدی آماده می‌شود.

معرفی انواع محصولات و کاربرد آن در تحلیل بنیادی گروه فولادسازی

اولین محصول خروجی از کارخانه‌های فولاد، شمش فولاد است. شمش فولاد ماده اولیه تولید محصولات متنوعی نظیر ورق، تیرآهن، میلگرد، لوله، فولادهای آلیاژی، فولاد ضد زنگ (استیل) و … است. بسته به ابعاد، شکل و مقطع محصول تولید شده، نام‌هایی همچون بلوم، بیلت و اسلب برای محصولات تولید شده مشابه شمش در نظر گرفته می‌شود. پس تمامی موارد گفته شده در واقع همان شمش فولاد هستند که ابعاد و اشکال مختلفی دارند. در ادامه به طور مختصر ویژگی‌ها و کاربردهای هر یک از این محصولات را توضیح می‌دهیم :

۱- شمش (Ingot)

شمش‌ها محصولات ریختگری بزرگی هستند که سطح مقطع آن‌ها مربعی، مستطیلی یا ذوزنقه‌ای شکل است. وزن و ابعاد شمش‌ها معمولا بزرگتر از سایر محصولات فولادی مثل بیلت و بلوم می‌باشد. شمش‌ها معمولا برای حمل و نقل، انبار و ذخیره‌سازی از ابعاد مناسبی برخوردارند.

صنعت فولاد | آموزش بورس در مشهد | آکادمی پارسیان بورس

۲- بلوم (Bloom)

طول بلوم از شمش بیشتر بوده و مقطع آن نیز مربعی یا مستطیلی شکل است. سطح مقطع بلوم از شمش کوچکتر است، اما معمولا کمتر از ۲۳۰ سانتی‌متر مربع نخواهد بود. از بلوم معمولا برای نورد و ساخت محصولاتی مانند تیرآهن، ریل آهن، قوطی و … استفاده می‌شود.

صنعت فولاد | آموزش بورس در مشهد | آکادمی پارسیان بورس
بلوم

۳- بیلت (Billet)

بیلت‌ با استفاده از روش‌های مختلفی مثل ریختگری پیوسته، نورد یا اکستروژن (نوعی فرآیند شکل‌دهی) به دست می‌آید. سطح مقطع بیلت می‌تواند مربعی یا دایره‌ای شکل بوده و از بلوم (۲۳۰ سانتی‌متر مربع) کوچکتر است. به دلیل طول زیاد و ابعاد آن، از بیلت معمولا در ساخت میلگرد یا سیم استفاده می‌شود.

صنعت فولاد | آموزش بورس در مشهد | آکادمی پارسیان بورس
بیلت

۴- اسلب فولاد

ابعاد اسلب به نسبت محصولات قبلی بسیار بزرگتر و ضخامت آن کمتر است. معمولا عرض اسلب بیشتر از ۱ متر و طول آن حدود ۱۲ متر است. از اسلب به دلیل شکل و ابعاد آن در ساخت صفحات و ورق‌های فولادی استفاده می‌شود.

تحلیل بنیادی و عوامل مؤثر بر قیمت سهام صنعت فلزات

برای موفقیت در بازار سرمایه، درک متغیرهای تأثیرگذار بر تحلیل بنیادی (Fundamental Analysis) گروه فلزات اساسی ضرورت دارد. در ادامه، کلیدی‌ترین پارامترهایی که سودآوری شرکت‌های فولادی و قیمت سهام آن‌ها را تغییر می‌دهند، بررسی شده است:

آموزش بورس

۱. نحوه قیمت‌گذاری محصولات؛ دوگانه‌ی بازار داخلی و جهانی

مکانیزم قیمت‌گذاری، مستقیم‌ترین عامل بر حاشیه سود فولادسازان است. این فرآیند به دو بخش تقسیم می‌شود:

  • بازارهای صادراتی: نرخ محصولات بر اساس قیمت‌های جهانی شمش، بیلت و اسلب در بازارهای مرجعی چون متال بولتن (Metal Bulletin) تعیین می‌شود.
  • بازار داخلی (بورس کالا): در ایران، محصولات در بورس کالای ایران و بر اساس فرمولی مبتنی بر نرخ دلار نیمایی و رقابت خریداران قیمت‌گذاری می‌شوند. سرمایه‌گذاران باید به ترکیب سبد فروش شرکت (صادراتی یا داخلی) توجه ویژه‌ای داشته باشند.

۲. نوسانات قیمت جهانی محصولات فولادی

قیمت‌های جهانی فلزات که در مراجعی مانند نشریه پلتس (Platts) و بورس فلزات لندن (LME) منتشر می‌شود، جهت‌دهنده اصلی بازار هستند. افزایش قیمت جهانی معمولاً با یک «تأخیر زمانی» در بورس کالا منعکس می‌شود؛ چرا که رشد قیمت جهانی، انگیزه صادرات را بالا برده و با کاهش عرضه داخلی، باعث اصلاح قیمت‌ها و رشد نرخ‌ها در داخل کشور می‌گردد.

۳. نقش کلیدی بورس کالا در شفافیت قیمت

بورس کالای ایران از سال ۱۳۸۶ به عنوان مرجع رسمی قیمت‌گذاری عمده‌فروشی محصولات صنعتی فعالیت می‌کند. حجم معاملات و نرخ‌های کشف‌شده در این بازار، دیتای اصلی تحلیلگران برای تخمین سود هر سهم (EPS) شرکت‌های فولادی است.

۴. نرخ و نحوه تأمین مواد اولیه (زنجیره تأمین)

بخش عمده‌ای از بهای تمام شده کالای فروش رفته در صنعت فولاد، مربوط به سنگ‌آهن، کنسانتره و گندله است.

  • فرمول قیمت‌گذاری: در حال حاضر قیمت مواد اولیه ضریبی از قیمت شمش فولاد خوزستان است که باعث ایجاد تعادل در حاشیه سود کل زنجیره می‌شود.
  • الکترود گرافیتی: این ماده استراتژیک برای کوره‌های قوس الکتریکی (روش احیای مستقیم) حیاتی است. با توجه به وارداتی بودن آن، هرگونه چالش در تأمین یا نوسانات ارزی می‌تواند هزینه‌های تولید را تحت تأثیر قرار دهد.

۵. توازن میان فروش داخلی و صادرات

شرکت‌هایی مانند فولاد خوزستان (فخوز) و فولاد کاوه جنوب کیش (کاوه) وزن بالایی در صادرات دارند. در تحلیل بنیادی، شرکت‌های صادرات‌محور به دلیل دسترسی به ارز آزاد و نرخ‌های جهانی، پتانسیل رشد متفاوتی نسبت به شرکت‌های داخلی‌محور دارند.

۶. نوسانات نرخ ارز و دلار نیمایی

نرخ ارز موتور محرک قیمت سهام فولادی است.

  • واکنش سریع: شرکت‌های صادراتی بلافاصله با رشد دلار، شاهد افزایش درآمد ریالی هستند.
  • واکنش با تأخیر: شرکت‌های داخلی‌محور پس از دریافت مجوزهای افزایش قیمت در بورس کالا، اثرات رشد ارزی را در صورت‌های مالی خود نشان می‌دهند.

۷. رونق صنایع پایین‌دستی (محرک تقاضا)

رونق در بخش مسکن، انبوه‌سازی و خودروسازی به معنای افزایش تقاضا برای محصولات طویل و تخت فولادی (میلگرد، تیرآهن و ورق) است. رکود یا رونق در این صنایع، مستقیماً بر حجم فروش و قیمت سهام لیدر‌های فولادی تأثیر می‌گذارد.

۸. برنامه‌های توسعه و افق ۱۴۰۴

ایران با دارا بودن بیش از ۲.۷ میلیارد تن ذخایر سنگ‌آهن، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به قطب فولاد جهان دارد. طرح‌های توسعه‌ای برای رسیدن به ظرفیت ۵۵ میلیون تن، یکی از نقاط قوت بلندمدت این صنعت در بازار سرمایه است.

۹. چالش‌ها و محدودیت‌های صنعت

علیرغم پتانسیل‌ها، مواردی نظیر:

  • محدودیت‌های ناشی از تحریم در انتقال تکنولوژی.
  • تولید محصولات با ارزش افزوده پایین (فولاد خام) به جای فولادهای آلیاژی.
  • نوسانات انرژی (قطعی برق در تابستان و گاز در زمستان). به عنوان ریسک‌های سیستماتیک این صنعت شناخته می‌شوند.

۱۰. سیاست‌گذاری کلان دولت و زیرساخت‌ها

سیاست‌های حمایتی نظیر آزادسازی قیمت‌ها، تثبیت نرخ حامل‌های انرژی و توسعه زیرساخت‌های ریلی و دریایی (مانند انتقال واحدها به کنار دریا برای کاهش هزینه‌های لجستیک) می‌تواند حاشیه سود عملیاتی شرکت‌ها را به طور چشم‌گیری بهبود ببخشد.

مهم‌ترین شرکت‌های تولید‌کننده صنعت فولاد ایران

اولین اقدام‌ها برای راه‌اندازی صنعت فولاد در ایران به سال ۱۳۰۶ باز می‌گردد که متاسفانه در آن زمان وقوع جنگ جهانی دوم مانع از رشد و گسترش این صنعت در ایران شد. در سال ۱۳۴۲ توافقنامه‌ای بین ایران و سوئد مبنی بر احداث کارخانه فولاد در خوزستان بسته شد. پس از آن بخش دولتی شروع به فعالیت کرد و به‌تدریج واحدها و شرکت‌های مختلفی را در زمینه تولید فولاد احداث کرد.

مهم‌ترین شرکت‌های تولید کننده فولاد در ایران سه شرکت فولاد مبارکه اصفهان، ذوب‌آهن اصفهان و شرکت فولاد خوزستان هستند که بیش از ۷۰ درصد فولاد مورد نیاز کشور توسط این سه شرکت تامین می‌شود.

شرکت فولاد مبارکه اصفهان

شرکت فولاد مبارکه اصفهان با وسعتی به اندازه ۳۵ کیلومتر مربع یکی از بزرگ‌ترین واحدهای صنعتی ایران است که در سال ۱۳۷۰ شروع به فعالیت کرد. این شرکت از زیرمجموعه‌های سازمان توسعه و نوسازی معادن ایران به‌حساب‌می‌آید که فعالیت‌های مختلفی در زمینه‌های فنی، سرمایه‌گذاری و بازرگانی انجام می‌دهد.

مهم‌ترین محصولات تولیدی این شرکت شامل تولید کلاف‌های اسید‌شویی، کلاف نوار باریک، کلاف ورق‌های گرم و سرد است. از این محصولات در صنایع مختلف نظیر خودرو‌سازی، لوله‌سازی، تولید لوازم خانگی، تجهیزات فلزی سبک و سنگین و… استفاده می‌شود.

شرکت فولاد مبارکه اصفهان از روش احیای مستقیم جهت تولید محصولاتش استفاده می‌کند و انرژی مورد نیاز برای انجام فعالیت‌های شرکت از طریق گاز تامین می‌شود.

صنعت فولاد | آموزش بورس در مشهد | آکادمی پارسیان بورس
کارخانه فولاد مبارکه اصفهان

شرکت ذوب‌آهن اصفهان

شرکت ذوب‌آهن اصفهان نخستین کارخانه تولید‌کننده مقاطع فولادی ساختمانی و صنعتی است. این کارخانه در سال ۱۳۴۴ تاسیس شد و تاکنون در پروژه‌هایی مانند ساخت برج میلاد تهران، احداث سد، مترو و… همکاری داشته است. مهم‌ترین و عمده‌ترین محصولی که توسط این شرکت تامین می‌شود، تیر‌آهن است. این شرکت در کنار تولید تیر‌آهن محصولاتی نظیر میلگرد نیز تولید می‌کند. این شرکت برای تولید محصولات خود از کوره‌های بلند و برای تامین انرژی از کک استفاده می‌کند.

صنعت فولاد | آموزش بورس در مشهد | آکادمی پارسیان بورس
کارخانه ذوب آهن اصفهان

شرکت فولاد خوزستان

شرکت فولاد خوزستان در سال ۱۳۶۸ به‌عنوان نخستین مجتمع تولید فولاد از طریق روش احیای مستقیم و کوره قوس الکتریکی بود. این شرکت دارای چند کارخانه اصلی و چند کارخانه جانبی است که کارهایی متفاوت از هم می‌کنند. این شرکت بزرگترین عرضه کننده شمش فولاد و دومین قطب تولید کننده فولاد خام در کشور است. شرکت فولاد خوزستان توانسته به درجه‌ای از خودکفایی برسد و با استفاده از ماشین‌های ریخته‌گری، فولاد مذاب را به تختال و شمش تبدیل کند. از محصولات این شرکت می‌توان به اسلب، بلوم و بیلت اشاره کرد.

صنعت فولاد | آموزش بورس در مشهد | آکادمی پارسیان بورس

آشنایی با شرکت‌های بورسی صنعت فولاد

در مجموع معاملات سهام ۲۰ شرکت فعال در حوزه فولادسازی و تولید محصولات فولادی در گروه فلزات اساسی و در تابلوهای مختلف بورس و فرابورس انجام می‌شود. در این میان می‌توان به بزرگترین مجتمع‌های تولید فولاد کشور یعنی فولاد مبارکه اصفهان، ذوب‌آهن اصفهان، فولاد خوزستان، فولاد خراسان و شرکت‌هایی کوچکتری مثل صنایع فولاد آلیاژی یزد اشاره کرد. در این مقاله برای ایجاد درکی بهتر نسبت به شرایط این گروه، از میان ۲۰ شرکت مذکور، ۱۲ شرکت را در حوزه تولید فولاد (محصولات اولیه) و ۸ شرکت را در حوزه تولید محصولات فولادی (محصولات نهایی) طبقه‌بندی کرده‌ایم

بررسی تابلوی معاملات و تحلیل بنیادی گروه فولادسازی

از مجموع ۲۰ نماد پذیرفته شده تولید فولاد و محصولات فولادی در گروه فلزات اساسی، معاملات ۱۲ نماد در تابلوهای مختلف بورس، ۴ نماد در بازار اول و دوم فرابورس، یک نماد در تابلوی نارنجی بازار پایه، دو نماد در تابلوی قرمز بازار پایه و یک نماد نیز در بازار شرکت‌های کوچک و متوسط فرابورس صورت می‌گیرد.

در جدول زیر وضعیت تابلوی معاملات تمامی شرکت‌های فعال در حوزه تولید فولاد حاضر در بورس را مشاهده می‌کنید. ستون‌های اول بیانگر نماد و نام شرکت، و سپس تعداد سهام، قیمت پایانی و ارزش بازار این شرکت‌ها می‌باشند. حرف B در برابر تعداد سهام بیانگر میلیارد و حرف M بیانگر میلیون است. (توجه کنید که جدول زیر تنها مربوط به اطلاعات نمادها در پایان روز معاملاتی یکشنبه 24 مرداد 1400 می‌باشد.)

شرکت‌های فولادسازی

نماد نام شرکت تعداد سهام قیمت پایانی ارزش بازار تابلو درصد
فولاد فولاد مبارکه اصفهان 293 B 12330 3612690 B بازار اول بورس 54.13%
فخوز فولاد خوزستان 50 B 18050 902500 B بازار اول بورس 13.52%
هرمز فولاد هرمزگان جنوب 25 B 18737 468425 B بازار دوم فرابورس 7.02%
کاوه فولاد کاوه جنوب کیش 15 B 21290 319350 B بازار دوم بورس 4.79%
فخاس فولاد خراسان 11.9 B 26810 319039 B بازار اول بورس 4.78%
ذوب سهامی ذوب آهن اصفهان 61.504 B 4502 276888.931 B بازار دوم فرابورس 4.15%
فولاژ فولاد آلیاژی ایران 12 B 19140 228480 B بازار اول بورس 3.42%
ارفع شرکت آهن و فولاد ارفع 12 B 17693 212316 B بازار دوم فرابورس 3.18%
کویر فولاد سپید فراب کویر 10.8 B 14410 155628 B بازار دوم بورس 2.33%
فوکا فولاد کاویان 5.975 B 17099 102161.834 B بازار پایه نارنجی فرابورس 1.53%
فجر فولاد امیرکبیر کاشان 2.458 B 29120 71576.96 B بازار دوم بورس 1.07%
فولای صنایع فولاد آلیاژی یزد 268 M 20641 5531.788 B بازار اول فرابورس 0.08%
مجموع 6674586.513 B 100%

در بخش تولید محصولات فولادی، معاملات مجموعا ۸ شرکت با ارزش بازار حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان در تابلوهای مختلف بورس و فرابورس در حال انجام است. در این بین شرکت نورد و لوله اهواز با ارزش بازار 4200 میلیارد تومانی سهم 24% از ارزش کل مجموع این شرکت‌ها را به خود اختصاص داده است. البته توجه کنید که معاملات این نماد در تابلوی نارنجی بازار پایه صورت می‌گیرد و سرمایه‎گذاران حتما باید به این موضوع توجه کنند.

شرکت‌های تولید کننده محصولات فولادی

نماد نام شرکت تعداد سهام قیمت پایانی ارزش بازار تابلو درصد
فاهواز نورد و لوله اهواز 5.649 B 7458 42130.242 B بازار پایه قرمزفرابورس 23.68%
فپنتا سپنتا 54.173 M 545990 29577.807 B بازار دوم بورس 16.63%
فسپا گروه صنعتی سپاهان 650 M 45050 29282.5 B بازار دوم بورس 16.46%
فنورد نورد و قطعات فولادی 144 M 201470 29011.68 B بازار دوم بورس 16.31%
فسازان غلتک سازان سپاهان 600 M 32260 19356 B بازار دوم بورس 10.88%
فسدید لوله و تجهیزات سدید 97.8 M 109415 10700.787 B بازار پایه قرمز فرابورس 6.01%
فماک ماداکتو استیل کرد 405 M 22900 9274.5 B شرکت های کوچک و متوسط فرابورس 5.21%
فلوله لوله و ماشین سازی ایران 6.7 B 1280 8576 B بازار دوم بورس 4.82%
مجموع 177909.516 B 100%

بررسی حاشیه سود و کاربرد آن در تحلیل بنیادی گروه فولادسازی

دو جدول زیر میزان سود سازی هر یک از شرکت‌های فولادسازی و تولید محصولات فولادی فعال در بورس در ۵ سال اخیر به همراه حاشیه سود آن‌ها را نمایش می‌دهند. مجموعا از ۲۰ شرکت فعال در گروه فولاد سازی، ۱۳ شرکت سودسازی مناسبی داشته‌اند. در این بین عملکرد دو شرکت فولاد مبارکه اصفهان (فولاد) با میانگین حاشیه سود 40.72% و فولاد خوزستان (فخوز) با میانگین حاشیه سود 24.22%  بسیار مناسب بوده است. شرکت‌های فولاد کاویان (فوکا)، نورد و لوله اهواز (فاهواز) و لوله و تجهیزات سدید (فسدید) و از جمله شرکت‌های زیان‌ده این گروه بوده و عملگرد خوبی به لحاظ بنیادی نداشته‌اند. سهامی ذوب‌آهن اصفهان (ذوب) که از شرکت‌های پر حاشیه و مورد علاقه سرمایه‌گذاران نیز هست، در سال‌های اخیر همواره عملکرد پر نوسانی داشته است.

شرکت‌های فولادسازی

سود هر سهم به صورت تعدیل شده

حاشیه سود

نماد نام شرکت Eps95 Eps96 Eps97 Eps98 Eps99 95 96 97 98 99 میانگین 5ساله
فولاد فولاد مبارکه اصفهان 277 804 941 708 1306 14.1% 35.1% 55.2% 40.9% 58.3% 40.72%
فخوز فولاد خوزستان 447 1125 1656 1753 2233 13.0% 23.4% 27.9% 21.8% 35.0% 24.22%
هرمز فولاد هرمزگان جنوب 110- 252 1096 600 2081 10.8%- 13.7% 44.1% 24.4% 38.6% 22%
کاوه فولاد کاوه جنوب کیش 13 228 859 648 2295 1.0% 8.4% 17.8% 18.3% 25.8% 14.26%
فخاس فولاد خراسان 123 203 471 846 2057 10.1% 9.9% 15.2% 16.5% 34.1% 17.16%
ذوب ذوب آهن اصفهان 224- 36 136 122 257 23.2%- 1.2% 11.5% 6.8% 8.7% 1%
فولاژ فولاد آلیاژی ایران 158 227 671 1240 2084 11.9% 11.8% 22.3% 30.0% 41.0% 23.4%
ارفع آهن و فولاد ارفع 314 893 1110 875 2163 12.1% 20.0% 25.4% 23.1% 37.5% 23.62%
کویر فولاد سپید فراب کویر 425 342 1610 1288 1503 7.6% 6.3% 16.3% 11.0% 20.4% 12.32%
فوکا فولاد کاویان 217- 65- 135- 454- 653 45.5%- 7.3%- 26.4%- 104.1%- 17.9% 33.08%-
فجر فولاد امیرکبیر کاشان 243 416 2065 2111 13568 7.1% 7.7% 20.1% 15.1% 42.2% 18.44%
فولای صنایع فولاد آلیاژی یزد 61 275- 443 770 3172 11.8%- 5.8%- 5.2% 6.7% 9.7% 0.8%

 

شرکت‌های تولید محصولات فولادی

سود هر سهم به صورت تعدیل شده

حاشیه سود

نماد نام شرکت Eps95 Eps96 Eps97 Eps98 Eps99 95 96 97 98 99 میانگین 5ساله
فاهواز نورد و لوله اهواز 82- 329- عدم دسترسی به اطلاعات 50.4%- 131.4%- عدم دسترسی به اطلاعات 90%-
فپنتا سپنتا 1302 1086 2008 4120 64961 3.5% 2.9% 11.2% 12.4% 31.6% 12.32%
فسپا گروه صنعتی سپاهان 249 152 1355 1636 7256 4.7% 2.3% 12.5% 11.5% 33.2% 12.84%
فنورد نورد و قطعات فولادی 370 1238 420- 4539 21022 2.6% 7.2% 1.6%- 10.1% 20.8% 7.82%
فسازان غلتک سازان سپاهان 114 264 872 867 2480 3.8% 6.8% 9.0% 9.2% 10.7% 7.9%
فسدید لوله و تجهیزات سدید 7132- 8025- 10465- 8147- 78.6%- 75.0%- 131.6%- 88.73%-
فماک ماداکتو استیل کرد خط تولید به بهره برداری نرسیده 26 57 خط تولید به بهره برداری نرسیده 20.7% 3.9% 12.3%
فلوله لوله وماشین سازی ایران 28- 144 24 266 26 1.3%- 3.9% 0.96% 0.2% 5.3% 1.81%

هر چند که نوسانات زیادی در میزان حاشیه سود شرکت‌های این گروه دیده می‌شود، اما شاید بتوان میانگین حاشیه سود ۱۰% را برای تحلیل بنیادی گروه فولادسازی و تولید محصولات فولادی در نظر گرفت. البته که این عدد برای هر شرکت متفاوت است و می‌بایست در محاسبات تحلیل بنیادی اعداد دقیق‌تری مد نظر قرار گیرد. اما به طور کلی می‌توان گفت که شرکت‌های با حاشیه سود بالاتر از ۱۰% عملکرد مطلوبی را طی یک دوره مالی داشته‌اند.

فولاد؛ از زیرساخت‌های استراتژیک تا نبض تپنده بازار سرمایه

در نهایت، صنعت فولاد را نباید تنها یک فعالیت صنعتی ساده دانست؛ بلکه این حوزه، آینه تمام‌نمای رشد اقتصادی و قدرت ژئوپلیتیک کشورها در عرصه جهانی است. ایران با تکیه بر منابع عظیم سنگ‌آهن و انرژی، توانسته است جایگاه خود را به عنوان یکی از ۱۰ قدرت برتر فولادی جهان تثبیت کند و حالا در آستانه جهش به سمت تولید ۵۰ میلیون تنی در افق ۱۴۰۴ قرار دارد.

برای تریدرها و فعالان بازار سرمایه، سرمایه‌گذاری در این گروه مستلزم نگاهی چندبعدی است؛ از رصد قیمت‌های جهانی در بورس فلزات لندن و نشریه پلتس گرفته تا تحلیل نوسانات نرخ ارز و رقابت‌های داغ در بورس کالای ایران. علی‌رغم چالش‌هایی نظیر تحریم‌ها و محدودیت‌های حامل‌های انرژی، پتانسیل‌های صادراتی و طرح‌های توسعه‌ای در بنادر، صنعت فولاد را همچنان به عنوان یکی از استراتژیک‌ترین و سودآورترین حوزه‌ها برای سرمایه‌گذاری بلندمدت حفظ کرده است. در دنیایی که تقاضا برای زیرساخت‌های مدرن و صنایع تکنولوژیک رو به افزایش است، فولاد نه تنها گذشته، بلکه آینده اقتصاد هوشمند را نیز رقم خواهد زد.

گردآورنده: فاطیما اسماعیلی (عضو ارشد تیم معامله‌گری آکادمی پارسیان بورس)

جهت ثبت‌نام در دوره‌های تخصصی بورس کلیک کنید!

مقاله‌های پیشنهادی


با تکمیل فرم زیر، می‌توانید نسبت به کسب اطلاعات بیشتر و پیش‌ثبت‌نام در دوره اقدام نمایید. همکاران ما در کمتر از 24 ساعت با شما تماس خواهند گرفت.

This field is hidden when viewing the form

آکادمی پارسیان بورس
ثبت دیدگاه
ارسال دیدگاه
اردشیر ذکایی
1401/09/21
پاسخ دهید

با سلام ممنون از تحلیل جامع صنعت فولاد ایران و جهان، لطفا از مشکلات صنعت فولاد هم ذکر بفرمایید.

مدیر سایت
1401/09/23

با سلام
چشم درباره این موضوع هم مقاله ای تهیه خواهد شد.

حامد کرمانیون
1402/05/30
پاسخ دهید

شرکت های زیر مجموعه فولاد سازان بزرگ نیز در چند سال اخیر رشد قابل توجهی داشته اند ، شرکت هایی از قبیل فولاد هرمزگان ، صبا فولاد خلیج فارس ، فولاد میبد ، فولاد اقلید فارس ، فولاد مشیز بردسیر ، فولاد خراسان و غیره ، به نظرم اگر در ابتدای طرح ریزی اینگونه مجتمع ها به مسایلی مانند حل و نقل و رسیدن کالا به بازارهای جهانی ، آب مصرفی ، شرایط قرار گرفتن مجموعه بابت رسیدن مواد ائلیه و غیره نگاه ویژه ای شود در قیمت تمام شده محصولات تاثیر بسزایی خواهد داشت .

حامد کرمانیون
1402/05/30
پاسخ دهید

تولید فولاد خام در یک سال گذشته روند نزولی در کشور داشته است. این وضعیت در زنجیره کلان صنعت فولاد نیز از سنگ آهن تا کنسانتره و گندله سازی هم وجود داشته است. این در حالی است که رقبای ایران با سرعت بالایی در این حوزه در حال پیشرفت هستند. به گزارش «تجارت»، امروزه فولاد و میزان استفاده از آن تاثیر بسزایی در رفاه و زندگی انسان در جوامع مختلف داشته و نقش بسیار مهم و اساسی در اقتصاد کشور‌ها ایفا می‌کند و به دلیل کاربرد‌های وسیع و گسترده آن در حوزه‌های مختلف صنعتی و سایر ابعاد زندگی بشر، به یکی از شاخص‌های اصلی توسعه‌یافتگی و صنعتی بودن کشورها بدل شده و در برنامه‌های توسعه اقتصادی کشورها، گسترش صنایع فلزی از اهمیت شایان توجهی برخوردار و تقاضای آن نیز در جهان رو به افزایش است. از این رو صنعت فولاد کشور از صنایع مهم، استراتژیک و تاثیر‌گذار بر اقتصاد کشور است و به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های بالقوه‌ و بالفعل فراوان، می‌تواند نیازهای داخلی برای پیشرفت اقتصادی کشور در حوزه فولاد را تامین کرده و به دلیل دسترسی به آب‌های آزاد، انرژی ارزان، نیروی انسانی متبحر و متخصص و وجود نسبی مواد اولیه (در شرایط حاضر) می‌تواند یکی از اقلام عمده صادرات کالاهای غیرنفتی کشور را تشکیل دهد.
روند کلی افزایش تولید و مصرف فولاد در کشور در این سال‌ها، نشان از شکوفایی این صنعت در کشور دارد و با توسعه بیش از پیش صنعت فولاد می‌توان ضمن تاثیرگذاری بر توسعه اقتصادی، موجب افزایش صادرات و اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم در کشور شد. اما این صنعت مهم و استراتژیک دارای چالش‌هایی هم در زنجیره تولید است که یکی از این چالش‌های مهم مانند بخشی از صنایع دیگر در کشور، اقدام و مداخله دولت برای قیمت‌گذاری به‌صورت دستوری و تنظیم بازار با صدور بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌ها و ایجاد محدودیت‌های مختلف برای زنجیره فولاد است که مجموعه سیاست‌های تنظیم بازار دولت، نه تنها انتفاعی به مصرف‌کنندگان نهایی نمی‌رساند بلکه موجب بی‌اثر شدن کارکرد بورس کالا که قیمت‌ها در آن بر اساس عرضه و تقاضا و به‌صورت آزادانه تعیین می‌شود شده، مضافا توسعه صنعت و بازارهای صادراتی نیز از این بابت آسیب دیده و موجب به وجود آمدن رانت، فساد و رونق واسطه‌گری در بازار محصول می‌شود.
نگاهی به واردات اقلام فولادی طی ۱۰ ماهه امسال
سال گذشته تولید فولاد خام در کشور کاهش یافت. دلیل این کاهش مواجهه صنعت فولاد با بحران انرژی بود. بی‌‌برقی در تابستان و کمبود گاز در زمستان گریبانگیر فعالان زنجیره آهن و فولاد شد. به همین دلیل برای رفع هرچه سریع‌‌تر این مشکلات، وزارت نیرو تفاهم‌‌نامه‌‌ای با شرکت‌‌های فولاد برای سرمایه‌‌گذاری و تامین برق پایدار صنایع امضا کرد. بر همگان عیان است که انرژی تنها چالش این بخش نیست. دبیر انجمن سنگ آهن ایران در مصاحبه با «دنیای اقتصاد» به معرفی چهار چالش در زنجیره آهن و فولاد پرداخت که مهم‌ترین آنها فراهم آوردن زیرساخت‌‌های مورد نیاز بود. با رفع این موانع فعالان زنجیره فولاد در ایران به راحتی توان افزایش تولید را بازخواهند یافت. طبق آمار واردات زنجیره فولاد از شمش فولاد تا انواع مقاطع، محصولات فولادی (جز آهن اسفنجی که دوسالی است واردات آن به کشور صفر رسیده و شمش فولاد)، در ۱۰ ماهه میزان واردات مقاطع و محصولات فولادی نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیشتر شده و این در حالیست که میزان صادرات اقلام فولادی در ۱۰ ماهه ۱۴۰۱ نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش چشمگیری داشته است. بر اساس آماری که توسط انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در اختیار ایسنا قرار گرفت، از ابتدای سال جاری تا پایان دی ماه، میزان واردات مجموع مقاطع طویل ۲۳ درصد بیشتر شده که بیشترین افزایش واردات ثبت کرده اما در مقابل واردات، میزان صادرات آن کمترین رشد را معادل چهار درصد داشته است. بیشترین رشد واردات مختص مقاطع طویل فولادی است که ۸۵ هزار تن طی ۱۰ ماهه امسال واردات شده که ۲۳ درصد بیشتر از ۶۹ هزار تن وارداتی در مدت مشابه سال گذشت است اما بیشترین حجم واردات فولادی‌ها مختص محصولات فولادی است که ۷۰۴ هزار تن وارد شده و نسبت به میزان واردات آن در مدت مشابه سال گذشته معادل ۵۹۲ هزار تن، ۱۹ درصد بیشتر شده است. میزان واردات مقاطع تخت فولادی هم در ۱۰ ماهه ابتدایی سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۸ درصد بیشتر شده و از ۵۲۳ هزار تن در مجموع واردات طی ۱۰ ماهه ۱۴۰۰ به ۶۱۹ هزار تن در مدت مشابه امسال رسیده است. طبق آمار، در واردات شمش فولادی، میزان واردات بیلت بلوم از ۲۰۰۰ تن در ۱۰ ماهه ۱۴۰۰ به ۵۰۰۰ تن در مدت مشابه سال جاری رسیده که ۱۵۰ درصد افزایش یافته اما میزان واردات اسلب به کشور از ۳۰۰۰ تن به صفر در این مقایسه آماری رسیده و ۱۰۰ درصد افت واردات را ثبت کرده است؛ بنابراین مجموع واردات فولاد میانی (شمش فولاد) به کشور نسبت به مدت مشابه سال به لحاظ آماری تغییرات صفر درصدی داشته است.