شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) چیست
آکادمی پارسیان بورس
آکادمی پارسیان بورس

شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) چیست؟ [با مثال]

زمان مطالعه :
8 دقیقه
افزایش سایز متن :

وقتی در تقویم اقتصادی می‌خوانید که «شاخص CPI آمریکا منتشر شد»، فقط با یک عدد ساده مواجه نیستید؛ این شاخص می‌تواند دید شما به  نرخ تورم، سیاست پولی و حتی نوسان کوتاه‌مدت دارایی‌ها را تغییر دهد. شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI)، میانگین تغییر قیمت یک سبد نماینده از کالاها و خدمات را در طول یک بازه مشخص اندازه می‌گیرد. در ادامه این مقاله، به صورت دقیق‌تر به پاسخ پرسش شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) چیست می‌پردازیم.

پاسخ سریع به سؤال‌های مهم

قبل از اینکه کامل بررسی کنیم که شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) چیست، بهتر است به برخی سوالات مهم پاسخ سریع بدهیم. برای مشاهده سوالات و پاسخ‌های کوتاه بیشتر درباره این شاخص، می‌توانید سری به سایت BLS بزنید.

  1. شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) چیست؟: CPI شاخصی برای سنجش میانگین تغییر قیمت سبدی از کالاها و خدمات مصرفی در طول زمان است.
  2. آیا CPI بالاتر یعنی همیشه دلار صعود می‌کند؟ خیر. واکنش به انتظار بازار، سیاست پولی و سایر عوامل بستگی دارد.
  3. Core CPI چیست؟: نسخه‌ای از شاخص CPI است که معمولاً شامل انرژی و غذا نمی‌شود.

شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) چیست؟ به زبان ساده

برای فهم اینکه شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) چیست، می‌توانید آن را مثل بررسی مخارج ماهانه خود در نظر بگیرید. همه ما برای مواردی مثل غذا، اجاره، حمل و نقل، درمان و تفریحات خود در ماه هزینه می‌کنیم. حالا تصور کنید که میانگین قیمت این موارد یا محاسبه و به عنوان «سبد خرید» یادداشت کرده‌ایم. وقتی میانگین قیمت سبد خرید نسبت به ماه قبل بالاتر می‌رود، یعنی داریم هزینه بیشتری برای خدمات و امرار معاش خود می‌پردازیم و CPI بیشتر شده است.

image 750x500 1
مسیر CPI از کالا تا شاخص

CPI میانگین تغییر قیمت مجموعه‌ای از کالاها و خدماتی را اندازه می‌گیرد که مردم به طور معمول می‌خرند و استفاده می‌کنند. طبق تعریف BLS، سبدی که در CPI مورد بررسی قرار می‌گیرد شامل بیش از 200 مورد مختلف است که در 8 گروه اصلی قرار می‌گیرند:

  • غذا
  • نوشیدنی
  • مسکن
  • پوشاک
  • حمل و نقل
  • مراقبت‌های پزشکی
  • تفریح
  • آموزش

نحوه محاسبه شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) چیست؟

برای محاسبه این شاخص، ابتدا سبد کالا و خدمات انتخاب می‌شود. سپس داده‌های مربوط به قیمت اقلام سبد جمع‌آوری و میانگین آن‌ها محاسبه می‌شود. این داده‌ها را معمولاً از فروشگاه، بازارها و خرده فروشی‌ها جمع‌آوری می‌کنند. در نهایت با استفاده از میانگین قیمت، شاخص قیمت حساب می‌شود.

برای محاسبه شاخص، باید ارزش سبد سال قبل را نیز داشته باشیم. فرمول کلی محاسبه نیز به این صورت است:

image 750x500 1 1

حالا تصور کنید که ارزش سبد در سال جاری 210 و در سال قبل، 200 باشد. حالا اگر این اعداد را در فرمول بگذاریم، به عدد 105 می‌رسیم؛ یعنی شاخص نسبت به سال گذشته 5 درصد (100 – 105) افزایش پیدا کرده است. با استفاده از فرمول CPI، تورم محاسبه می‌شود. نرخ تورم از فرمول CPI جدید – CPI قبلی تقسیم بر CPI قبلی بدست می‌آید و برای تبدیل کردن به درصد، در 100 ضرب می‌شود.

image 750x500 2
مثال ساده از محاسبه CPI

تفاوت CPI ماهانه و سالانه چیست؟

تورم ماهانه (MoM) به معنای تغییر CPI نسبت به ماه قبل و تورم سالانه (YoY)، به معنای تغییر CPI نسبت به ماه مشابه سال قبل است. تورم ماهانه برای دیدن شتاب کوتاه‌مدت قیمت‌ها مفید است، اما تورم سالانه تصویر کلی‌تری از روند قیمت به ما می‌دهد.

تفاوت Core CPI و Headline CPI

شاخص Headline، همان شاخص کلی است که همه اقلام را دربر می‌گیرد، اما در شاخص Core، معمولاً غذا و انرژی حذف می‌شوند. دلیل این موضوع، این است که غذا و انرژی معمولاً نوسان بیشتری دارند. تحلیل‌گران معمولاً شاخص Core را دنبال می‌کنند، اما شاخص Headline نیز شاخصی مهم و کاربردی است.

نوع CPI معنی کاربرد
ماهانه (MoM) تغییر شاخص نسبت به ماه گذشته مشاهده تغییرات کوتاه‌مدت قیمت‌ها
سالانه (YoY) تغییر شاخص نسبت به همان ماه در سال قبل ارائه تصویری کلی‌تر از روند تورم

 

چطور گزارش CPI را در تقویم اقتصادی بخوانیم؟

در تقویم اقتصادی، معمولاً سه ستون می‌بینید:

  • Previous: عدد قبلی
  • Forecast: پیش‌بینی بازار یا تحلیل‌گران
  • Actual: عدد واقعی

اما برداشت درست از شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) چیست؟. برای برداشت درست، نباید فقط به ستون Actual توجه کنیم؛ بلکه باید ببینیم که عدد واقعی چقدر از پیش‌بینی فاصله دارد. اگر CPI واقعی بالاتر از انتظار باشد، بازار ممکن است آن را نشانه‌ای از فشار تورمی بیشتر و احتمال سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر تلقی کند.

اگر CPI واقعی کمتر از انتظار باشد، برداشت بازار می‌تواند متفاوت باشد و چندان قابل پیش‌بینی نیست. به صورت کلی، واکنش بازار به اعداد منتشر شده قطعی نیست و به شرایط روز بازار بستگی دارد. بیایید یک نمونه فرضی را بررسی کنیم:

image 750x500 3
مثالی از  CPI در گزارش اقتصادی

در این مثال، عدد واقعی بالاتری از انتظار بازار و تحلیل‌گران می‌بینیم. تفسیر اولیه می‌تواند این باشد که فشار تورمی برخلاف انتظارات کمتر نشده، بلکه کمی بیشتر نیز شده است. در چنین حالتی، معامله‌گرانی که فقط به دنبال کاهش تورم بوده‌اند، ممکن است غافلگیر شوند؛ اما واکنش کلی بازار به شرایط بازار بستگی دارد و نمی‌توان آن را با قطعیت پیش‌بینی کرد.

CPI چه تأثیری بر فارکس، بورس و ارز دیجیتال دارد؟

نرخ تورم بالاتر که ناشی از افزایش CPI است، می‌تواند ارزش یک واحد ارز را پایین بیاورد؛ چون مقدار بیشتری از ارز برای خرید کالا و خدمات نیاز است که منجر به کاهش ارزش ارز می‌شود. همچنین CPI بالا یا پایین ممکن است باعث تغییرات نرخ بهره و در نتیجه تغییر ارزش ارز کشورها شود. به همین دلیل، تغییرات CPI می‌تواند روندهای مختلفی در فارکس را آغاز کند. این روندهای نوسانی معمولاً کوتاه و شدید هستند.

در بازار بورس نیز ردپای CPI را می‌بینیم. اشاره کردیم که تغییرات CPI، می‌تواند بر تصمیمات بانک‌ها برای تعیین نرخ بهره اثرگذار باشد. تغییر نرخ بهره نیز سود و رشد اقتصادی شرکت‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. افزایش نرخ بهره بر اساس CPI، معمولاً باعث روندهای نزولی بازار می‌شود، درحالی که هنگام کاهش نرخ بهره، معمولاً روندهای صعودی را در بازار می‌بینیم. برای درک بهتر، می‌توانید نگاهی به آموزش بورس داشته باشید.

افزایش CPI معمولاً نشانه‌ای از فشار تورمی و شرایط اقتصادی سخت است. از طرفی، رمزارزها در دوره‌های سخت اقتصادی بیشتر تحت فشار قرار می‌گیرند. می‌توان از CPI برای درک بهتر ریسک و نوسان احتمالی بازار استفاده کرد. در این میان، رشد اقلام ضروری مثل غذا و انرژی اهمیت بیشتری دارد؛ وقتی هزینه‌های این موارد روزمره بالا می‌رود، بخش کمتری از درآمد مردم صرف سرمایه‌گذاری در بازار ارز دیجیتال می‌شود. بررسی CPI می‌تواند به ارزیابی بهتر اثر نرخ تورم بر بازار ارز دیجیتال کمک کند.

چرا خبر CPI برای معامله‌گر فارکس مهم است؟

طبق بررسی BLS، CPI یکی از کاربردی‌ترین شاخص‌های تورمی در آمریکاست و برای تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و سیاست‌گذاری استفاده می‌شود. برای معامله‌گر فارکس، اهمیت CPI تأثیر آن بر انتظارات بازار و قدرت ارزهاست. اشاره کردیم که چطور CPI می‌تواند روی نرخ بهره و قدرت خرید مردم و در نتیجه، قدرت و ارزش یک ارز تأثیر داشته باشد. برای اینکه بتوانید به صورت حرفه‌ای تأثیر CPI روی فارکس را تحلیل کنید، می‌توانید سراغ آموزش فارکس بروید.

اشتباهات رایج در تفسیر  شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) چیست؟

اولین اشتباه، یکی دانستن کاهش تورم با ارزان شدن قیمت‌هاست. کاهش نرخ CPI معمولاً یعنی سرعت افزایش قیمت‌ها کمتر شده و به این معنی نیست که همه چیز ارزان‌تر از قبل شده است. اشتباه دیگر، یکی دانستن سطح شاخص با نرخ رشد است. ممکن است سطح شاخص بالاتر باشد، اما نرخ رشد آن ماه کمتر از ماه قبل باشد.

اشتباه سوم نیز این است که فکر کنیم اثر CPI همیشه همسو و قطعی است. کمتر یا بیشتر شدن CPI همیشه اثری که فکر می‌کنیم را روی بازار ندارد؛ چرا که عوامل دیگری نیز در تصمیمات بازار نقش دارند.

از کجا آمار رسمی CPI را ببینیم؟

چندین بار به BLS اشاره کردیم. این سایت، متعلق به اداره آمار آمریکاست که به صورت منظم داده‌های مربوط به CPI آمریکا را منتشر می‌کند. علاوه بر داده‌ها، می‌توان از این وب‌سایت به عنوان منبعی برای کسب دانش بیشتر درمورد CPI استفاده کرد. در ایران نیز مرکز آمار ایران داده‌های مربوط به CPI را منتشر می‌کند.

جمع‌بندی

شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) یکی از مهم‌ترین معیارهای سنجش تورم است که تغییر میانگین قیمت سبدی از کالاها و خدمات مصرفی را نشان می‌دهد. مقایسه Headline CPI و Core CPI کمک می‌کند تصویر دقیق‌تری از فشار تورمی به دست بیاید. مهم‌تر از همه این است که اثر CPI بر بازارها، از جمله فارکس، بورس و کریپتو، قطعی نیست و همیشه به انتظارات بازار و شرایط اقتصادی همان لحظه بستگی دارد.

سوالات متداول (FAQ)

CPI هر چند وقت یک‌بار اعلام می‌شود؟

شاخص CPI آمریکا معمولاً ماهانه منتشر می‌شود.

کاهش نرخ CPI یعنی قیمت‌ها ارزان شده‌اند؟

نه لزوماً؛ ممکن است فقط سرعت رشد قیمت‌ها کمتر شده باشد.

 CPI و PPI چه تفاوتی دارند؟

CPI قیمت‌های مصرف‌کننده و PPI قیمت‌های تولیدکننده را می‌سنجد.

Core CPI  چه اقلامی را حذف می‌کند؟

در تعریف رایج آمریکا، غذا و انرژی.

آیا معامله در لحظه خبر CPI کم‌ریسک است؟

خیر؛ نوسان و لغزش قیمت می‌تواند زیاد باشد.

مقاله‌های پیشنهادی


با تکمیل فرم زیر، می‌توانید نسبت به کسب اطلاعات بیشتر و پیش‌ثبت‌نام در دوره اقدام نمایید. همکاران ما در کمتر از 24 ساعت با شما تماس خواهند گرفت.

این فیلد در زمان مشاهده فرم مخفی است

آکادمی پارسیان بورس
ثبت دیدگاه
ارسال دیدگاه
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است

اشتراک‌گذاری مطلب

این مطلب را با دیگران به اشتراک بگذارید.

بله واتساپ تلگرام