آموزش مدیریت سرمایه در فارکس؛ راهنمای عملی

مدیریت سرمایه (Capital Management)، به معنای مدیریت صحیح و درست سرمایه در بازار است. بازارهای مالی به شما قابلیت خرید و فروش دارایی را می‌دهند، اما مشخص نمی‌کنند که بهتر است کدام دارایی را به چه مقدار بخرید و سراغ کدام دارایی نروید. این مورد به عهده خود شماست و به آن مدیریت سرمایه می‌گویند.

مدیریت سرمایه در تمامی بازارهای مالی کاربردهای بسیاری دارد؛ برای مثال، از آن‌جایی که معاملات اهرمی پرریسک‌اند، از اصول مدیریت سرمایه برای کاهش ریسک چنین معاملاتی استفاده می‌شود. در ادامه، به بررسی کامل مدیریت سرمایه در فارکس می‌پردازیم؛ پس با ما همراه باشید تا نگاهی به سیر تا پیاز اصول سرمایه داشته باشیم و پس از یادگیری، با استفاده از نکات عملی و چک لیست، بتوانیم این اصول را پیاده‌سازی کنیم. توجه کنید که این مقاله جنبه کاملا آموزشی دارد و مسئولیت تصمیم‌گیری درنهایت با خود شماست.

مدیریت سرمایه در فارکس چیست؟

مدیریت سرمایه مجموعه‌ای از تصمیمات و اصول است که به صورت دقیق تعیین می‌کند که چه مقدار از سرمایه شما وارد بازار می‌شود و برای خرید چه مقدار از چه چیزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این اصل برای تعیین حجم معاملات، تعیین حد سود و ضرر، استفاده از اهرم (لوریج) و.. نیز به کار می‌رود. تریدرها از مدیریت سرمایه برای حفظ و رشد سرمایه خود استفاده می‌کنند.

دو تریدر را با استراتژی یکسان در نظر بگیرید که می‌خواهند در فارکس، یک دارایی یکسان بخرند. تریدر اول با مدیریت سرمایه، با تعیین حد سود و ضرر، با 1 درصد از سرمایه خود میزان مناسبی از دارایی را می‌خرد. خرید این تریدر حتی اگر کاملا اشتباه باشد نیز به علت استفاده از حد ضرر و ورود با درصد کمی از سرمایه، ضرر چندانی به او نخواهد زد و بقیه سرمایه او در امان خواهد ماند.

در مقابل، تریدر دوم بدون در نظر گرفتن مدیریت سرمایه و استفاده از ابزارهایی مانند حد سود و ضرر، با نصف سرمایه خود خرید را انجام و مقدار زیادی از دارایی را می‌خرد. طبیعی است که با اولین حرکت نزولی قیمت دارایی، این تریدر ضرر می‌کند و در صورتی که ترید او موفق نباشد، نصف سرمایه او از بین خواهد رفت.

مدیریت سرمایه در فارکس اصول و قواعد مشخصی دارد و  از یک فرمول مشخص استفاده می‌کند. همچنین باید بدانیم که مدیریت سرمایه به معنای کم ریسک بودن مطلق فعالیت در بازار نیست. مدیریت سرمایه به معنای تصمیماتی است که برای کنترل و مدیریت کردن سرمایه خود می‌گیریم.

تفاوت مدیریت سرمایه و مدیریت ریسک

مدیریت سرمایه و ریسک با اینکه معمولا در کنار هم هستند، اما تفاوتی بزرگ دارند. مدیریت ریسک در فارکس به معنی شناسایی همه خطرات یک معامله و کاهش ضرر احتمالی آن و مدیریت سرمایه در فارکس به معنی نحوه تخصیص پول به هر معامله در بازار است. به زبان ساده‌تر، مدیریت سرمایه مشخص می‌کند که چه مقدار سرمایه را وارد هر معامله کنید و مدیریت ریسک تعیین می‌کند که چگونه ضرر ریسک‌های هر معامله را تا حد امکان کاهش دهید.

چرا اکثر تریدرها بدون مدیریت سرمایه شکست می‌خورند؟

بالاتر در مثالی گفتیم که تریدر بدون مدیریت سرمایه احتمال موفقیت بسیار کمتری نسبت به تریدر با مدیریت سرمایه دارد؛ اما دلیل این موضوع چیست؟ بدون مدیریت سرمایه در فارکس، ممکن است به راحتی و با یک حرکت نزولی در بازار تمام سرمایه خود را از دست بدهید؛ چرا که مدیریت سرمایه تعیین می‌کند که با سرمایه خود چه می‌کنید. اگر تصمیمی برای مدیریت کردن سرمایه خود نداشته باشید، طبیعی است که آن را به راحتی از دست خواهید داد.

بر اساس گزارش سازمان نظارت بر بازارهای مالی اروپا (ESMA)، بین 74 تا 89 درصد از حساب‌های معامله‌گران خرد در معاملات CFD با زیان مواجه می‌شوند (این بازه تعداد تریدرها مربوط به بروکرهای مختلف تحت نظارت ESMA است). اگرچه دلایل مختلفی در این آمار نقش دارند، اما نبود استراتژی معاملاتی، استفاده از اهرم بالا و رعایت نکردن اصول مدیریت سرمایه در فارکس از مهم‌ترین عوامل این شکست‌ها محسوب می‌شوند.

متأسفانه بعضی از افراد بیشتر از رعایت مدیریت سرمایه در فارکس، صرفا به دنبال سیگنال درست برای ترید هستند. بدون مدیریت سرمایه مناسب، حتی اگر سیگنال‌های دقیق نیز داشته باشید، درصد موفقیت شما به حد چشم‌گیری کاهش پیدا می‌کند؛ چرا که نمی‌توانید از حداکثر پتانسیل سود سیگنال استفاده کنید.

اصول پایه مدیریت سرمایه در فارکس

حالا که اهمیت مدیریت سرمایه در فارکس را می‌دانیم، باید اصول آن را یاد بگیریم. مدیریت سرمایه در فارکس، 4 اصل مهم دارد که قبل از هر ترید، باید آن‌ها را لحاظ کنید. تعیین درصد ریسک، رعایت نسبت ریسک به ریوارد، تعیین حد سود و ضرر و رعایت نسبت حجم معامله به سرمایه، این 4 اصل مهم هستند.

تعیین درصد ریسک سرمایه مجاز در هر معامله

برای تعیین درصد ریسک در مدیریت سرمایه در فارکس، از قانون 1 تا 2 درصد استفاده می‌شود. طبق این قانون، در هر معامله نباید بیشتر از 1 تا 2 درصد از کل سرمایه خود را معرض ریسک قرار دهید. منظور ما اینجا «ریسک» است، نه «حجم معامله»؛ پس این قانون به این معنی نیست که باید 1 تا 2 درصد سرمایه خود را وارد معامله کنید، بلکه به این معناست که حداکثر ضرر احتمالی شما نباید بیشتر از 2 درصد کل سرمایه‌تان باشد.

فرض کنید که کل سرمایه شما 1000 دلار است و می‌خواهید طبق این قانون، 1 و 2 درصد ریسک را امتحان کنید. 1 درصد از کل سرمایه 1000 دلاری شما برابر با 10 دلار است؛ یعنی حداکثر ضرر احتمالی شما باید 10 دلار باشد. برای 2 درصد نیز این رقم برابر با 20 دلار است. از اشتباهات رایج تریدرها این است که بیش از 5 درصد از سرمایه خود را ریسک می‌کنند. اگر 5 درصد از 1000 دلار خود را ریسک کنید، اگر ترید شما موفق نباشد 50 دلار ضرر خواهید خورد که نسبت به 10 و 20 دلار رقم قابل توجهی است.

نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward Ratio)

نسبت ریسک به ریوارد از دیگر فاکتورهای مهم در مدیریت سرمایه در فارکس است. نسبت ریسک به ریوارد (R/R) به ما نشان می‌دهد که به ازای هر مقدار سرمایه‌ای که ریسک می‌کنیم، چه مقدار سود به دست می‌آوریم. این نسبت برابر با اختلاف قیمت ترید با حد سود و ضرر است. تصور کنید می‌خواهید یک ترید 100 دلاری با حد سود 110 دلار و حد ضرر 95 دلار انجام دهید.

اختلاف بین حد سود (110) و قیمت کل (100) برابر با 10 دلار است که معادل ریوارد می‌شود. اختلاف بین حد ضرر (95) و قیمت کل (100) نیز برابر با 5 دلار و معادل ریسک است. وقتی ریسک برابر با 5 و ریوارد برابر با 10 دلار باشد، می‌بینیم که این دو نسبت 1:2 دارند؛ یعنی به ازای هر 2 دلار سود، 1 دلار ریسک می‌کنیم.

اما ارتباط این نسبت با وین ریت چیست؟ تقریبا همه ما در نگاه اول فکر می‌کنیم وین ریت بالاتر به معنای موفقیت بیشتر در ترید است، درحالی که با وین ریت زیر 50 درصد نیز می‌توان از ترید در بازار سود کسب کرد. راز این سود با وین ریت کم در نسبت ریسک و ریوارد است.

فرض کنید در هر معامله 100 دلار ریسک می‌کنید و حد سود را طوری تعیین کرده‌اید که در صورت موفقیت، 200 دلار سود کسب کنید؛ یعنی نسبت ریسک به ریوارد شما 1:2 است. اگر از 10 معامله، تنها 4 معامله موفق و 6 معامله ناموفق باشند، مجموع سود شما 800 دلار و مجموع زیان شما 600 دلار خواهد بود. در نتیجه، با وجود وین‌ریت 40 درصد، همچنان 200 دلار سود خالص خواهید داشت.

تعیین حد ضرر و حد سود پیش از ورود

حد ضرر، قیمتی است که با رسیدن به آن، معامله به طور خودکار برای جلوگیری از ضرر بیشتر بسته می‌شود. حد سود، قیمتی است که با رسیدن به آن، معامله برای تضمین سود بسته می‌شود. همچنین می‌دانیم که حد ضرر عددی کمتر از خود معامله و حد سود عددی بیشتر از آن است.

مهم‌ترین اصل در تعیین حد سود و ضرر برای مدیریت سرمایه در فارکس، این است که باید این دو حد را پیش از ورود به معامله تعیین کنید، نه بعد از آن. وقتی حد سود و ضرر را قبل از شروع معامله تعیین می‌کنید، برنامه و هدف مشخصی دارید و می‌توانید انتظار معقولی از میزان سود و ضرر معامله داشته باشید. همچنین فرصت کافی دارید و می‌توانید تمام فاکتورهای موثر روی معامله خود را قبل از ورود به آن بسنجید.

وقتی بعد از ورود به معامله این حدود را تعیین می‌کنید، معامله شما عملا غیرقابل پیش‌بینی می‌شود و ممکن است باعث از دست رفتن بخش زیادی از سرمایه شما شود. حد سود و حد ضرر باید قبل از ورود مشخص شوند تا در زمان نوسانات بازار، تصمیم‌های احساسی جای برنامه‌ریزی را نگیرند.

رعایت نسبت حجم معامله به سرمایه

برای ادامه آموزش مدیریت سرمایه در فارکس، باید واحدهای فارکس را بدانیم. در بازار فارکس، برای بیان حجم معامله از واحد لات (Lot) استفاده می‌شود. یک لات استاندارد در فارکس برابر با 100,000 واحد از ارز موردنظر است. یک پیپ (Pip) از هر لات نیز به معنای یک درصد یک صدم لات برابر با 10 واحد است. برای مثال، 1 لات استاندارد دلار برابر با 100,000 دلار و یک پیپ از این لات نیز 10 دلار می‌شود. تقسیم‌بندی‌های دیگری برای لات مانند مینی و میکرو نیز وجود دارند.

در اینجا، باید بدانیم که حجم هر معامله، باید متناسب با سرمایه انتخاب شود و نمی‌توان برای دو حساب با میزان سرمایه متفاوت، یک حجم لات ثابت انتخاب کرد. تصور کنید دو تریدر با سرمایه 1,000 و 10,000 دلار، می‌خواهند یک معامله با حجم یکسان 1 لات انجام دهند. اگر هردو 100 دلار در این معامله ضرر ببینند، تریدر اول 10 درصد و ترید دوم 1 درصد سرمایه خود را از دست می‌دهد.

از طرفی انتخاب لات بزرگ‌تر به معنای سود بیشتر نیست؛ بلکه ریسک معامله را نیز به همان نسبت افزایش می‌دهد. به همین دلیل، حجم لات باید بر اساس سرمایه حساب و میزان ریسک مجاز در هر معامله تعیین شود.

فرمول مدیریت سرمایه در فارکس (محاسبه حجم معامله)

برای محاسبه حجم معامله در مدیریت سرمایه در فارکس، یک فرمول ثابت و کلی داریم. این فرمول به صورت زیر است:

به عنوان مثال، فرض کنید مقادیر زیر را داریم:

• موجودی حساب: 10,000 دلار
• درصد ریسک: 1%
• حد ضرر سر حسب پیپ: 50 پیپ
• ارزش هر پیپ: 10 دلار

حالا حجم معامله ما به صورت زیر محاسبه می‌شود:

طبق این فرمول، اگر بخواهیم با رسیدن به حد ضرر فقط 1 درصد از سرمایه خود را از دست بدهیم، باید با حجم 0.2 لات وارد معامله شویم. برخی از تریدرها به جای استفاده از فرمول، به صورت حسی یا حدسی حجم معامله را تعیین می‌کنند. این موضوع باعث می‌شود تا کل محاسبات معامله به هم بخورد و نتیجه آن غیرقابل پیش‌بینی و ضرر آن نیز غیرقابل کنترل شود. پس همیشه سعی کنید قبل از ورود به معامله، از فرمول استفاده کنید تا دقیقا بدانید با چه حجمی وارد معامله شوید.

مثال عملی محاسبه گام به گام

در قدم بعدی برای آشنایی با مدیریت سرمایه در فارکس، بیایید به صورت عملی حجم معامله را محاسبه کنیم. نمودار زیر، به صورت فرضی و از سایت Investing.com و پلتفرم متاتریدر برای معامله دلار و یورو (USD/EUR) گرفته شده است. در نمودار، مقادیر حد ضرر، ریسک، ارزش هر پیپ، موجودی حساب و قیمت ورود به معامله را می‌بینیم. با استفاده از این مقادیر، می‌توان به راحتی حجم معامله را محاسبه کرد.

ابتدا باید اختلاف بین حد سود و ضرر را به‌دست بیاوریم:

1.1410 – 1.1360 = 0.0050

می‌دانیم که هر پیپ، برابر با یک صدم یک درصد لات یا همان 0.0001 است. پس برای به‌دست آوردن مقدار واقعی پیپ، باید عدد به‌دست آمده را بر 0.0001 تقسیم کنیم:

0.0050 x  0.0001 = پیپ 50

سپس سراغ بخش بالای کسر می‌رویم:

10,000$  1% = 100$

ارزش هر پیپ برابر با 10 و حد ضرر برحسب پیپ نیز برابر با 50 است. پس بخش پایین کسر به این صورت خواهد بود:

50 x  10 = 5000

و به صورت کلی فرمول ما به این صورت است:

پس طبق فرمول محاسبه حجم معامله در فارکس، حجم مناسب برای معامله ما 0.20 پیپ است. اگر محاسبه دستی حجم معامله با فرمول برای شما سخت است، می‌توانید از ماشین حساب‌های آنلاین استفاده کنید. برخی از تریدرها در این مرحله اشتباه بزرگی انجام می‌دهند و حجم لات را گرد می‌کنند. گرد کردن حجم لات باعث می‌شود تا نتیجه فرمول اشتباه محاسبه شود و حجم معامله نادرستی داشته باشید. با حجم معامله نادرست نیز به راحتی ممکن است سرمایه خود را از دست بدهید. در نتیجه، از گرد کردن لات خودداری کنید.

نقش ارزش پیپ و اهرم (لوریج) در فرمول

ارزش پیپ در فرمول در مخرج قرار دارد و بسته به نوع جفت ارز یا دارایی موردنظر شما متفاوت است. در مثالی که زدیم، برای USD/EUR ارزش هر پیپ برابر با 10 دلار بود، اما این عدد برای جفت ارزهای دیگر متغیر است و می‌توانید آن را آنلاین برای هر جفت ارز پیدا کنید. اما نقش اهرم (لوریج) چیست؟ اهرم روی حجم معامله تأثیری ندارد؛ بلکه روی مارجین موردنیاز برای باز کردن معامله اثر می‌گذارد. مارجین (Margin) بخشی از سرمایه است که به‌عنوان وجه تضمین برای باز کردن یک معامله نزد بروکر بلوکه می‌شود. اهرم فقط قدرت خرید را بیشتر می‌کند و نقشی در حجم معامله شما ندارد.

دو تریدر را تصور کنید که با آمار مثال قبل وارد معامله می‌شوند. و حجم معامله نیز برابر 0.020 لات است.. تریدر اول اهرم 1:100 و تریدر دوم اهرم 1:500 را انتخاب می‌کند. حالا اگر حد ضرر فعال شود، هردوی آن‌ها دقیقا به میزان 100 دلار ضرر می‌کنند. پس اهرم نقشی در ریسک ندارد و صرفا روی مارجین اثر دارد.

انواع مدیریت سرمایه در فارکس

حالا که با مدیریت سرمایه و نحوه اجرای آن آشنا شدیم، بهتر است نگاهی به انواع مدیریت سرمایه در فارکس نیز داشته باشیم. پنج روش اصلی برای مدیریت سرمایه وجود دارند:

• روش فیکس (Fixed Lot)
• روش فراکشنال ثابت (Fixed Fractional)
• روش نسبت ثابت (Fixed Ratio)
• مارتینگل
• ضد مارتینگل

در جدول زیر، به صورت کلی هرکدام از این روش‌ها را بررسی کردیم و در ادامه، به بررسی دقیق‌تر این روش‌ها می‌پردازیم.

روش فیکس (Fixed Lot)

روش فیکس در مدیریت سرمایه در فارکس، به روشی گفته می‌شود که تریدر در آن همیشه حجم ثابتی از دارایی خود را معامله می‌کند. برای مثال، می‌توان حجم معامله 0.020 لات را انتخاب و آن را برای تمامی معاملات، بدون توجه به مقادیر دیگر مانند سرمایه و حد ضرر، اجرا کرد. این روش برای تریدرهای مبتدی و تازه‌کار توصیه می‌شود؛ چرا که بسیار آسان است و همه می‌توانند آن را اجرا کنند. با این حال، این روش برای حساب‌هایی که درحال رشد هستند مناسب نیست و نمی‌توان برای همیشه از آن استفاده کرد.

روش فراکشنال ثابت (Fixed Fractional)

در روش فراکشنال ثابت (Fixed Fractional) در هر معامله درصد مشخصی از سرمایه فعلی خود را ریسک می‌کند. این روش باعث می‌شود ریسک هر معامله متناسب با سرمایه فعلی شما باقی بماند. فرض کنید موجودی حساب شما 10,000 دلار است و می‌خواهید در هر معامله فقط 1 درصد ریسک کنید. بنابراین حداکثر ضرر مجاز شما برابر است با:

10,000$  = 100$

اگر معامله شما با ضرر بسته شود، موجودی حساب‌تان برابر با 9,900 دلار خواهد بود. حالا برای معامله بعدی دیگر نباید 100 دلار ریسک کنید، چون سرمایه شما کمتر شده است. ریسک معامله شما حالا براساس موجودی فعلی‌تان محاسبه می‌شود:

9,900$ = 99$

ریسک شما حالا برابر با 99 دلار است. اگر سرمایه شما افزایش یابد نیز به همین صورت برای هر معامله، باید میزان ریسک را براساس موجودی فعلی محاسبه کنید.

روش نسبت ثابت (Fixed Ratio)

در این روش مدیریت سرمایه در فارکس، حجم معامله براساس سودی که کسب می‌کنید افزایش می‌یابد. درواقع، تریدرها در این روش ابتدا تا رسیدن به یک حد نصاب مشخص از سود، حجم معاملات خود را افزایش نمی‌دهند. به این حد نصاب، دلتا (Delta) می‌گویند. پس از رسیدن به دلتا، حجم معاملات پله پله افزایش می‌یابد. مثال زیر را ببینید:

• سرمایه اولیه: 10,000 دلار
• حجم اولیه: 0.20 لات
• دلتا: 1,000 دلار

می‌بینیم که تریدر تا زمان رسیدن به سود دلتا حجم معاملات را ثابت نگه می‌دارد و پس از رسیدن به آن، حجم معاملات به آرامی افزایش پیدا می‌کند. این روش نسبت به روش‌های قبلی پیچیده‌تر است و نیاز به تجربه بیشتری دارد؛ در نتیجه، چندان برای کاربران مبتدی توصیه نمی‌شود.

مارتینگل و ضد مارتینگل؛ چرا پرریسک‌اند؟

در روش مارتینگل، پس از هر معامله زیان‌ده، حجم معامله بعدی افزایش پیدا می‌کند. هدف از این افزایش، جبران زیان معاملات قبلی و کسب سود بیشتر است. معمولا پس از هر معامله زیان‌ده نیز حجم معاملات دوبرابر می‌شود. اما مشکل مارتینگل کجاست و چرا این روش مدیریت سرمایه در فارکس پرریسک است؟ به نمودار زیر توجه کنید.

روش ضد مارتینگل کاملا برعکس است. در این روش، فقط پس از معاملات سودده حجم معاملات افزایش و پس از معاملات زیان‌ده، حجم معاملات کاهش پیدا می‌کند. هدف این است که در دوره‌های معاملاتی سودده، سود بیشتر کسب کنید و در دوره‌های زیان‌ده نیز میزان ضرر را کنترل کنید.

هردوی این روش‌ها به علت ماهیت خود پرریسک محسوب می‌شوند، به خصوص روش مارتینگل که در آن حجم معاملات پس از هر زیان چندبرابر می‌شود. استفاده از این روش‌ها معمولا توصیه نمی‌شود و فقط تریدرهای بسیار باتجربه و ماهر در بازار از آن‌ها استفاده می‌کنند. با این حال، انتخاب با شماست و می‌توانید در صورت علاقه، این دو روش را امتحان کنید.

بهترین مدیریت سرمایه در فارکس برای سطوح مختلف

بالاتر به بررسی روش‌های مدیریت سرمایه در فارکس پرداختیم؛ اما بهترین مدیریت سرمایه در فارکس کدام است؟ انتخاب بهترین روش، به خود شما بستگی دارد و نمی‌توان از یک روش برای تمامی حساب‌ها و افراد استفاده کرد. انتخاب روش، کاملا به تجربه و نوع حساب معاملاتی شما بستگی دارد. در ادامه، به سه نوع مدیریت سرمایه در فارکس نگاهی خواهیم داشت تا بتوانید روش مناسب خود را انتخاب کنید.

مدیریت سرمایه برای مبتدیان

بالاتر نیز گفتیم که مبتدیان معمولا سراغ روش‌های فیکس و سپس فراکشنال ثابت می‌روند. روش فیکس به علت سادگی و موثر بودن خود برای کاربران مبتدی، معمولا بیشتر برای آنان توصیه می‌شود. برای مثال، برای شروع، می‌توانید معاملات خود را با شرایط زیر آغاز کنید:

• ریسک ثابت 1 درصد
• حجم میکرو لات
• استفاده از قانون 1 تا 2 درصد

این مقادیر ممکن است به نظر ناچیز بیایند و در معاملاتی با حجم کم، سود چندانی نداشته باشند. توجه کنید که نباید در شروع فعالیت خود در بازار به دنبال سودهای هنگفت و غیرواقعی باشید. هدف شما در ابتدای فعالیت باید یادگیری بهتر مدیریت سرمایه در فارکس و نحوه اجرای صحیح معاملات باشد. همچنین اگر نیاز به آموزش فارکس از صفر دارید، آموزش فارکس پارسیان بورس را ببینید تا بهتر با بازار آشنا شوید. چک لیست زیر نیز به شما کمک خواهد کرد:

مدیریت سرمایه در حساب پراپ (Prop Account)

حساب پراپ (Prop Account) نوعی از حساب است که سرمایه آن از طرف یک شرکت پراپ (Prop Firm) تأمین می‌شود و در اختیار تریدر قرار می‌گیرد. در ازای این سرمایه نیز شرکت بخشی از سود حساب را دریافت می‌کند. در این حساب علاوه بر مدیریت سرمایه، باید قوانین شرکت پراپ نیز رعایت شوند. قوانین شرکت‌ها با یکدیگر متفاوت‌اند، اما معمولا دو قانون حداکثر ضرر یا دراوداون روزانه (Daily Drawdown) و حداکثر ضرر یا دراوداون کل (Maximum Drawdown) در بسیاری از آن‌ها دیده می‌شود.

طبق قانون دراوداون روزانه، مجموع زیان معاملات یک روز نباید از سقف تعیین‌شده توسط شرکت پراپ بیشتر شود. طبق قانون دراوداون کل نیز موجودی حساب نباید از حد مجاز قرارداد کمتر باشد. برای مثال، تصور کنید یک حساب پراپ 100,000 دلاری دارید و قوانین دراوداون شرکت نیز به صورت زیر است:

• حداکثر دراوداون روزانه: 5 درصد (معادل 5,000 دلار)
• حداکثر دراوداون کل: 10 درصد (معادل 10,000 دلار)

اگر با ریسک ثابت 2 درصد که از اصول مدیریت سرمایه در فارکس است معامله کنید، تنها سه معامله ناموفق می‌تواند باعث عبور از محدودیت دراوداون روزانه شود. اما اگر ریسک را به 0.5 درصد کاهش دهید، با انجام یک معامله ناموفق 500 دلار و با 5 معامله، 2,500 دلار ضرر می‌کنید که با سقف 5,000 دلاری دراوداون روزانه اختلاف زیادی دارد. بهتر است اگر از حساب پراپ استفاده می‌کنید، از درصد ریسک کمتر (زیر 1 درصد) برای معاملات خود استفاده کنید.

مدیریت سرمایه در اسکالپینگ در برابر ترید بلندمدت

اسکالپینگ سبکی از معامله است که در آن معامله‌گر روزانه تعداد زیادی معامله با اهداف سود کوچک انجام می‌دهد. در اسکالپینگ، مدیریت سرمایه باید با دقت بیشتری نسبت به ترید بلندمدت انجام شود؛ چرا که در اسکالپینگ، تریدها به تعداد زیاد و حجم کم انجام می‌شوند و یک اشتباه کوچک می‌تواند کل معاملات را به هم بریزد. همچنین در اسکالپینگ باید با دقت و انضباط بیشتری درصد ریسک معامله را انتخاب کنید.

برای اسکالپینگ، اول از همه استفاده از  قانون 1 تا 2 درصد در مدیریت ریسک در فارکس توصیه نمی‌شود. بهتر است در اسکالپینگ،  بین 0.25 تا 1 درصد ریسک را انتخاب و سراغ ریسک بیشتر از 1 درصد نروید. برخلاف ترید بلندمدت که درصد سود به زیان مهم‌تر است، در اسکالپینگ به دلیل تعداد زیاد معاملات، وین ریت اهمیت بیشتری دارد، پس باید تمرکز خود را تا حدودی روی آن بگذارید. همچنین در اسکالپ تریدینگ بهتر است پس از 3 ضرر متوالی یا رسیدن به 2% ضرر روزانه، معاملات خود را متوقف کنید. این کار از تصمیم‌گیری احساسی و خراب شدن روند معاملاتی شما جلوگیری می‌کند.

اشتباهات رایج در مدیریت سرمایه فارکس

حالا تقریبا به طور کامل با مدیریت سرمایه در فارکس و نحوه اجرای آن آشنا هستیم، اما نمی‌توان مدیریت سرمایه را بدون نقص اجرا کرد و طبیعی است که اشتباهاتی در آن داشته باشیم. رایج‌ترین اشتباهات تریدرها در مدیریت سرمایه در فارکس، موارد زیر هستند:

1. ریونج تریدینگ: افزایش حجم و تعداد معاملات برای جبران زیان‌های قبلی
2. ریسک از دست دادن سرمایه (ریسک نابودی): از دست دادن بخش بزرگی از سرمایه
3. استفاده نادرست از لوریج: انتخاب لوریج‌های بالا و غیرمنطقی

افزایش حجم بعد از ضرر (ریونج تریدینگ)

ریونج تریدینگ، به رفتاری گفته می‌شود که در آن تریدر بعد از یک یا چند معامله ناموفق، شروع به انجام معاملات با حجم و تعداد بیشتر می‌کند تا ضرری که دیده جبران شود. ریونج تریدینگ بیشتر توسط احساس خشم و طمع کنترل می‌شود و از اشتباهات بزرگ تریدرها در مدیریت سرمایه در فارکس است. تصور کنید یک تریدر با سرمایه 5,000 دلار طبق برنامه معاملاتی خود سراغ معامله جفت ارز USD/EUR می‌رود و 1 درصد سرمایه معادل 50 دلار ریسک را انتخاب می‌کند. پس از چند دقیقه، بازار برخلاف انتظار او حرکت و باعث 50 دلار ضرر می‌شود.

او حجم معامله بعدی را افزایش و در ترید بعدی نیز شکست می‌خورد و 100 دلار ضرر می‌‍بیند. به جای فاصله گرفتن از ترید، او این بار با حجم بیشتری وارد معامله می‌شود. در نهایت، پس از چند ترید ناموفق، تریدر ما 350 دلار ضرر می‌کند، درحالی که می‌توانست تنها با 50 دلار ضرر پس از معامله اول از ترید کردن فاصله بگیرد.

برای جلوگیری از بروز این رفتار، بهترین راه توقف معاملات و استراحت است. وقتی یک یا دو ترید پشت سر هم برای شما ناموفق بود، بهتر است چند ساعتی از ترید کردن فاصله بگیرید و به کارهای دیگر بپردازید. داشتن یک برنامه معاملاتی منظم و دقیق نیز می‌تواند به شما در نظم بیشتر معاملات و جلوگیری از معاملات احساسی کمک کند.

ریسک از دست دادن کل سرمایه

در بازارهای مالی، به مفهومی به اسم Risk of Ruin یا ریسک نابودی برمی‌خوریم. این ریسک به معنای احتمال از دست رفتن بخش بزرگی از سرمایه یا رسیدن حساب به سطحی است که دیگر ادامه معاملات غیرممکن باشد. همچنین منظور از «نابودی» صرفا صفر شدن سرمایه حساب نیست؛ گاهی کاهش شدید سرمایه، مثلا از 10,000 به 2,000 دلار، به قدری جبران سختی دارد که حساب معاملاتی از نظر عملی نابود شده و نمی‌توان آن را نجات داد. اگر درصد افت سرمایه را با D  نمایش دهیم، درصد بازدهی لازم برای بازگشت به سرمایه اولیه از رابطه زیر به دست می‌آید:

برای مثال، فرض کنید سرمایه یک معامله‌گر از 10,000 دلار به 5,000 دلار کاهش پیدا کند؛ یعنی حساب 50 درصد افت سرمایه را تجربه کرده است. در این شرایط، برای بازگشت از 5,000 دلار به 10,000 دلار، باید سرمایه دو برابر شود. به همین دلیل، معامله‌گر به 100 درصد بازدهی نیاز دارد، نه 50 درصد. برای اینکه بیشتر به اهمیت این موضوع پی ببرید، نگاهی به جدول زیر در رابطه با افت سرمایه و بازدهی لازم برای جبران داشته باشید:

استفاده نادرست از اهرم (لوریج)

انتخاب لوریج بالا برای «چند برابر کردن سود» و قدرت معامله بیشتر، از اشتباهات بزرگی است که تریدرها در مدیریت سرمایه در فارکس مرتکب می‌شوند. لوریج به تنهایی روی ریسک و ضرر اثری ندارد؛ اما اگر لوریج بسیار بالایی برای معامله انتخاب کنید، حتی نوسانات کوچک بازار نیز می‌توانند باعث مارجین کال یا بسته شدن اجباری معامله شود. از طرفی، استفاده از لوریج‌های بالا تأثیر روانی منفی دارد و می‌تواند باعث باز کردن معاملات با حجم بیشتر در ادامه و ضرر دیدن شود.

ابزارها و روش‌های عملی اجرای مدیریت سرمایه

برای اجرای عملی مدیریت سرمایه در فارکس، به ابزارهای ساده‌ای نیاز دارید. ماشین حساب حجم معامله و ژورنال معاملاتی، از اصلی‌ترین این ابزارها هستند. بالاتر فرمول محاسبه حجم معامله را بررسی کردیم، اما می‌توانید از ماشین حساب‌های آنلاین برای محاسبات سریع‌تر استفاده کنید. ماشین حساب حجم، به شما در محاسبه دقیق حجم هر معامله کمک می‌کند.

ژورنال معاملاتی، جایی است که در آن اطلاعات کامل معاملات خود را ثبت و بازبینی می‌کنید. ژورنال شما لازم نیست پیچیده باشد؛ ژورنال معاملاتی می‌تواند به سادگی یک دفتر یا یک صفحه اکسل باشد. استفاده از ژورنال، باعث می‌شود تا اشتباهات خود را بازبینی و نگاهی کلی به عملکرد خود داشته باشید. یک ژورنال ساده می‌تواند به صورت زیر باشد:

برای تسلط بهتر به سرمایه خود، می‌توانید برای معاملات محدودیت ضرر روزانه و هفتگی تعیین کنید. با داشتن محدودیت ضرر روزانه، اگر در هر روز بیشتر از رقمی مشخص ضرر کنید، باید معاملات را متوقف کنید. محدودیت ضرر هفتگی نیز به همین صورت در بازه زمانی یک هفته مورد استفاده قرار می‌گیرد. داشتن محدودیت ضرر کمک می‌کند تا علاوه بر کنترل بهتر احساسات خود، سرمایه خود را نیز بهتر مدیریت کنید و یاد بگیرید که معاملات دقیق‌تری داشته باشید.

نقش روانشناسی در مدیریت سرمایه فارکس

در نهایت، باید بدانیم که روانشناسی ترید و بعد روانی ترید کردن در بازار بسیار مهم است. در قدم اول، باید انضباط و نظم کافی برای ترید را داشته باشیم. بهترین راه داشتن این نظم، پایبندی به پلن معاملاتی است. پلن معاملاتی چهارچوب کلی فعالیت ما را تعیین می‌کند و به آن نظم می‌دهد. همچنین دنبال کردن معاملات براساس یک پلن مناسب و دقیق از غلبه احساسات بر ما و تریدهای احساسی جلوگیری می‌کند.

کنترل احساسات بعد از برد یا باخت پیاپی، از  مسائل روانی مهم است. اگر نتوانید پس از چند ترید موفق یا ناموفق احساسات خود را کنترل کنید، وارد چرخه ریونج تریدینگ می‌شوید و ممکن است ضرر قابل توجهی ببینید. این اثر فقط مختص به چند باخت متوالی نیست و ممکن است در اثر بردهای متوالی نیز دچار ریونج تریدینگ شوید. دلیل این موضوع، اعتماد به نفس کاذبی است که از بردهای پیاپی می‌گیرید و باعث می‌شود تا حس طمع شما را کنترل کند. ترس بعد از ضرر، از دیگر احساساتی است که باعث تریدهای احساسی و ضرر به حساب شما می‌شود.

اما یکی از احساسات اصلی، FOMO یا «ترس از جا ماندن» است. این احساس زمانی رخ می‌دهد که حس می‌کنید از تریدرهای دیگر جا مانده‌اید و آن‌ها درحال کسب سودی هنگفت هستند ولی شما چنین سودی نمی‌گیرید. فومو باعث می‌شود تا علاوه بر تریدهای غیرمنطقی، سبد خرید خود را از دارایی‌هایی پر کنید که گاهی ممکن است سودده و مناسب نباشند.  بهترین راه برای کنترل این احساسات، پایبندی به پلن معاملاتی و استفاده از ژورنال معاملاتی است. ژورنال معاملاتی، باعث می‌شود تا یک دید کلی  نسبت به عملکرد خود داشته باشید و بعد از چند باخت پیاپی، ناامید نشوبد و بعد از چند برد پیاپی نیز اعتماد به نفس کاذب نداشته باشید.

علاوه بر کنترل احساسات، ژورنال به شما نشان می‌دهد که در چه بخشی از معاملات خود مشکل دارید. برای مثال، ممکن است در یک بازه زمانی (برای مثال از ساعت 12 تا 3 ظهر) تریدهای شما موفقیت کمتری نسبت به بازه‌های دیگر روز داشته باشند. بدون داشتن ژورنال و ثبت معاملات در آن، احتمالا نمی‌توانید این مشکل را پیدا کنید؛ در نتیجه کماکان در این بازه ترید می‌کنید و  ضرر می‌بینید. اما با داشتن ژورنال، می‌توانید ببینید که مشکل کجاست و آن را برطرف کنید. پس سعی کنید از ژورنال‌های معاملاتی، حتی ژورنال‌های ساده‌ای مثل یک صفحه اکسل استفاده کنید تا از مزایای ژورنال بهره‌مند شوید.

جمع‌بندی و مراحل بعدی

در این مقاله، به بررسی مدیریت سرمایه در فارکس پرداختیم. به صورت خلاصه، 5 نکته کلیدی این مطلب موارد زیر هستند:

• آشنایی با مدیریت سرمایه در فارکس
• اصول پایه مدیریت سرمایه
• فرمول حجم معامله
• روش‌های مدیریت سرمایه
• بهترین روش مدیریت سرمایه برای سطوح مختلف

مدیریت سرمایه، یکی از مهارت‌های پایه‌ای بسیار مهم در بازار فارکس است و تعیین می‌کند که سرمایه ما کجا و چطور استفاده می‌شود. یادگیری این مهارت حساس، نیاز به آموزش و تجربه دارد و نمی‌توان آن را به سرعت یاد گرفت. همچنین مانند دیگر مهارت‌های فارکس، یادگیری مدیریت سرمایه در فارکس با آموزش حرفه‌ای بسیار کاربردی‌تر از دیگر روش‌هاست؛ پس برای مدیریت بهتر سرمایه، آموزش رایگان فارکس را شروع کنید تا بتوانید این اصل مهم را به صورت رایگان و توسط یک آکادمی آموزشی معتبر یاد بگیرید.

سوالات متداول

مدیریت سرمایه در فارکس چیست؟

مدیریت سرمایه مجموعه‌ای از قوانین برای تعیین میزان ریسک، حجم معاملات و حفظ سرمایه است تا ضررها کنترل شده و امکان فعالیت و کسب سود بلندمدت در بازار فراهم شود.

فرمول مدیریت سرمایه در فارکس چیست؟

حجم معامله = (موجودی حساب x درصد ریسک) ÷ (ارزش هر پیپ x حد ضرر برحسب پیپ)

چند درصد سرمایه در هر معامله فارکس ریسک کنیم؟

بیشتر معامله‌گران حرفه‌ای بین 1 تا 2 درصد از سرمایه خود را در هر معامله ریسک می‌کنند. برای افراد مبتدی، ریسک 1 درصد یا کمتر معمولاً انتخاب بهتری است.

نسبت ریسک به ریوارد در فارکس چیست؟

نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward) نشان می‌دهد در برابر میزان ریسکی که می‌پذیرید، انتظار چه مقدار سود دارید. برای مثال، نسبت 1:2 یعنی در برابر 1 واحد ریسک، هدف کسب 2 واحد سود است

آیا مارتینگل روش مناسبی برای مدیریت سرمایه است؟

خیر. مارتینگل با افزایش حجم معامله پس از هر زیان، ریسک از دست دادن بخش بزرگی از سرمایه را افزایش می‌دهد و روشی پرریسک محسوب می‌شود.

تریدر مبتدی مدیریت سرمایه را از کجا شروع کند؟

بهترین نقطه شروع، تعیین سقف ریسک هر معامله (مثلاً 1 درصد سرمایه)، استفاده از حد ضرر، انتخاب حجم معامله بر اساس میزان ریسک و ثبت نتایج در ژورنال معاملاتی است.