پذیره‌نویسی چیست؟

پذیره‌نویسی چیست؟

پذیره‌نویسی چیست؟

پذیره‌نویسی در لغت به معنی «نوشتن و امضا کردن در پای سند و نوشته» است. درواقع، پذیره‌نویسی به تعهد انجام کار یا تعهد امری که در آن نوشته و سند شرح داده‌شده، گفته می‌شود. هم‌چنین پذیره‌نویسی به معنی فرآیند خرید اوراق بهادار از ناشر یا نماینده قانونی او و پرداخت یا تعهد پرداخت وجه کامل آن طبق قرارداد نیز است.

 

پذیره‌نویسی از دید حقوق تجارت

تعهد پرداخت قیمت یک یا چند سهم از سهام شرکت را پذیره‌نویسی گویند.

پذیره‌نویسی، عملی است که به واسطه آن شخصی تعهد می‌کند قسمتی از سرمایه شرکت را تقبل کند و در شرکت سهامی عام شریک شود. مؤسسان شرکت سهامی عام، قسمتی از سرمایه را از طریق فروش سهام به مردم تأمین می‌کنند. طبق ماده ۳۸ قانون تجارت، شرکت سهامی عام، هنگامی تشکیل می‌گردد که کلیه سهام آن تأدیه شود. این بدان معنا است که تشکیل شرکت، زمانی امکان‌پذیر است که کل سرمایه چه از جانب مؤسسان و چه از طرف مردم تعهد شده باشد.

 

فرآیند پذیره‌نویسی به چه صورت است؟

برای انجام فرآیند پذیره‌نویسی باید طرح آن تهیه شود و به امضای همه مؤسسان شرکت برسد. در مرحله بعدی، این طرح به اداره ثبت شرکت‌ها در تهران یا اگر در شهرستان باشد به دایره ثبت شرکت‌ها یا در نقاطی که دایره ثبت شرکت‌ها وجود ندارد به اداره ثبت‌اسناد و املاک محل تحویل داده می‌شود. البته لازم است، مؤسسان، علاوه بر طرح پذیره‌نویسی، اظهارنامه و اساسنامه شرکت را نیز به مرجع ثبت شرکت‌ها تحویل دهند.

مرجع ثبت شرکت‌ها پس از مطالعه اظهارنامه و طرح اساسنامه شرکت و طرح پذیره‌نویسی سهام و تطبیق آن‌ها با قانون، اجازه انتشار اعلامیه پذیره‌نویسی سهام را صادر می‌کند. پس از گذراندن این مراحل، مؤسسان شرکت باید اعلامیه‌ای را در روزنامه‌ای که قبلاً تعیین کرده‌اند، آگهی کرده و بانکی که تعهد سهام در آن انجام می‌شود را نیز اعلام کنند. درنهایت، اعلامیه پذیره‌نویسی سهام اعلان عمومی می‌شود و پذیره‌نویسان احتمالی برای تعهد سرمایه شرکت از آن مطلع می‌شوند.

پذیره‌نویسی چیست؟
مفهوم پذیره‌نویسی به صورت ساده و ابتدایی در این مقاله از سایت پارسیان بورس تعریف شده است. نقطه شروع سرمایه گذاری را از ما بپرسید.

پذیره‌نویسی سهام در شرکت سهامی عام به چه صورت است؟

در شرکت‌های سهامی عام، حداقل ۳۵ درصد سرمایه شرکت باید تأدیه شود. یعنی پرداخت کل سرمایه اجباری نیست ولی حداقل ۳۵ درصد باید تعهد به پرداخت شود؛ که این کار از طریق بانک صورت می‌گیرد. اعلام تعهد پرداخت سرمایه توسط سهامداران در صورت‌جلسه‌ای که به امضای همه آن‌ها می‌رسد، درج می‌شود. هرکسی در مقابل نام خود میزان سرمایه تعهدی و مبلغی را که حاضر است بی‌درنگ پرداخت کند، نوشته و امضا می‌کند. درواقع، آن‌ها باید ورقه‌ای را به نام «ورقه تعهد سهم» که نشان از قبول و تعهد پرداخت بهای سهم است، تکمیل و امضا کنند. به این کار «پذیره‌نویسی» می‌گویند.

ظرف مهلتی که در اعلامیه پذیره‌نویسی معین‌شده است علاقه‌مندان به بانک مراجعه می‌کنند، ورقه تعهد سهم را تکمیل کرده، امضا می‌زنند و مبلغی را که باید به‌صورت نقد پرداخت شود تأدیه و رسید می‌گیرند. امضای ورقه تعهد سهم، به‌خودی‌خود نیازمند قبول اساسنامه شرکت و تصمیم‌های مجامع عمومی شرکت است. ورقه تعهد سهم در دو نسخه تنظیم و با درج تاریخ به امضای پذیره‌نویس یا قائم‌مقام قانونی او می‌رسد. نسخه دوم ورقه تعهد سهم یاد‌شده با قید رسید وجه و با مهر و امضای بانک به پذیره‌نویس داده می‌شود.

 

بر اساس ماده (۱۳ ل. ا. ق. ت) ورقه تعهد سهم شامل موارد زیر است:

  1. نام، موضوع، مرکز اصلی و مدت شرکت
  2. سرمایه شرکت
  3. شماره و تاریخ اجازه انتشار اعلامیه پذیره‌نویسی و مرجع صدور آن
  4. تعداد سهامی که مورد تعهد واقع می‌شود، مبلغ اسمی آن و همچنین مبلغی که باید به‌صورت نقدی در موقع پذیره‌نویسی پرداخت شود، نام بانک و شماره‌حسابی که مبلغ لازم توسط پذیره‌نویسان باید به آن حساب پرداخت شود.
  5. هویت و نشانی کامل پذیره‌نویس
  6. درج اینکه پذیره‌نویس متعهد است مبلغ پرداخت‌نشده سهام مورد تعهد را طبق مقررات اساسنامه شرکت تأدیه کند.
نکته:

در شرکت سهامی عام باید یک هیئت‌مدیره متشکل از حداقل ۵ نفر از میان صاحبان سهم تشکیل شود. بنابراین تعداد پذیره‌نویسان باید به حدّی باشد که تعداد شرکا از پنج نفر کمتر نباشد. قانون برای حداکثر تعداد شرکا، شرطی را تعیین نکرده و ممکن است این تعداد بین ۵ تا هزاران نفر باشد.

 

روش‌های انجام پذیره‌نویسی:

معمولاً پذیره‌نویسی به دو روش صورت می‌گیرد:

۱- تعهد پذیره‌نویسی

۲- بهترین کوشش

تعهد پذیره‌نویسی چیست و چه مزیت‌هایی دارد؟

در تعهد پذیره‌‌نویسی اگر اوراق بهادار ظرف مهلت مقرر به فروش نرسند، شخص تعهد می‌کند که آن اوراق را بخرد. به شخصی که اوراق را می‌خرد، «متعهد» یا «کارگزار» می‌گویند. «متعهد پذیره‌نویس» (Underwriter) شخص سومی است که در صورت فروش نرفتن اوراق بهادار در مدت تعیین ‌شده، خرید کل اوراق را بر عهده می‌گیرد. این شخص جدا از خریداران اوراق است.

اگر اوراق فروش نرود، نهاد واسط، قراردادی با متعهد پذیره‌نویس منعقد می‌کند تا او اوراق باقی‌مانده را بخرد. در این فرآیند، کارگزار پذیره‌نویس، پس از بررسی سهام شرکت‌های متقاضی ورود به بازار بورس توسط کارشناسان خود، سهام را قیمت‌گذاری و ضمن معرفی شرکت برای عرضه اولیه، متعهد می‌شود که مابقی اوراق بهاداری که تا پایان دوره عرضه اولیه خریداری‌نشده ‌است را خریداری کند. کارگزار باید با ارائه وثیقه و شواهد دیگر به سازمان بورس این اطمینان را ایجاد کرده باشد که می‌تواند به تعهدات پذیره‌نویسی خود عمل کند.

مزیت روش تعهد پذیره‌نویسی به روش‌های رایج دیگر عرضه اولیه در بورس این است که می‌تواند مانع سفته‌بازی و ایجاد قیمت کاذب شود. با بررسی‌های کارشناسی و قیمت‌گذاری باکیفیت در این روش، سهام به قیمت واقعی خود نزدیک‌تر می‌شود و ریسک سرمایه‌گذاری روی سهام شرکت‌های تازه‌وارد کاهش می‌یابد. برای اینکه اوراقی مطابق با این روش به فروش رود، لازم است ناشر درخواست انتشار اوراق از راه تعهد پذیره‌نویسی را ارائه دهد.

شرکت تأمین سرمایه به‌عنوان متعهد پذیره‌نویسی و تأمین‌کننده مالی فرآیند، وارد عمل می‌شود. سپس ناشر باید مبلغی را معادل ارزش کل اوراق از آن شرکت دریافت کند. بعدازآن، شرکت تأمین سرمایه، اوراق را به قیمت دلخواه خود منتشر خواهد کرد. با انجام این فرآیند، متعهد پذیره‌نویس، نقش رهبری، مدیریت و هماهنگی را عهده‌دار می‌شود.

تعهّد پذیره‌نویسی در بند ۲۹ ماده ۱ قانون بورس اوراق بهادار ایران ذکر شده‌است.

 

معرفی روش بهترین کوشش در پذیره‌نویسی:

درروش بهترین کوشش، شرکت تأمین سرمایه، درخواست شرکت مبنی بر خریداری اوراق را دریافت می‌کند؛ امّا اجباری بر خرید همه اوراق در این روش وجود ندارد. درواقع، برخلاف روش تعهد پذیره‌نویسی، ممکن است بخشی از اوراق به فروش نرود. شرکت تأمین سرمایه بهترین کوشش خود را در این راستا بکار می‌بندد که همیشه به فروش همه اوراق منتهی نمی‌شود.

 

طرح اعلامیه پذیره‌نویسی:

پیش‌تر گفته شد، شرکت برای اینکه وارد فرآیند پذیره‌‌نویسی شود باید طرح پذیره‌نویسی را به مرجع ثبت شرکت‌ها تحویل دهد. این طرح که توسط مؤسسان شرکت تهیه می‌شود، باید موارد زیر را دارا باشد:

  1. نام شرکت
  2. نوع فعالیت‌هایی که شرکت برای آن تشکیل می‌شود
  3. مرکز اصلی شرکت و شعب آن (درصورتی‌که تأسیس شعبه، موردنظر باشد)
  4. مدت‌زمان ثبت شرکت
  5. هویت کامل و اقامت‌گاه و شغل مؤسسان (درصورتی‌که همه یا بعضی از مؤسسان در امور مربوط به موضوع شرکت یا امور مشابه آن، سوابق یا اطلاعات یا تجاربی داشته باشند ذکر آن به‌اختصار)
  6. مبلغ سرمایه شرکت و تعیین مقدار نقد و غیرنقد آن به تفکیک، تعداد و نوع سهام در مورد سرمایه غیرنقد (جنسی)، تعیین مقدار، مشخصات و ارزش آن به شکلی که بتوان از کم و کیف سرمایه غیر نقد اطلاعات به دست آورد.
  7. درصورتی‌که مؤسسان مزایایی برای خود در نظر گرفته باشند، تعیین چگونگی و شرط آن مزایا با ذکر جزئیات
  8. تعیین مقداری از سرمایه که مؤسسان تعهد کرده و مبلغی که پرداخت کرده‌اند.
  9. ذکر هزینه‌هایی که مؤسسان تا آن موقع جهت تدارک مقدّمات تشکیل شرکت و مطالعاتی که انجام‌گرفته است پرداخت کرده‌اند و برآورد هزینه‌های لازم تا شروع فعالیت‌های شرکت
  10. درصورتی که انجام موضوع شرکت به صورت قانونی نیازمند موافقت مراجع خاصی باشد، ذکر مشخصات اجازه‌نامه یا موافقت اصولی آن مرجع
  11. بیان حداقل تعداد سهامی که هنگام پذیره‌نویسی باید توسط پذیره‌نویس تعهد شود و تعیین مبلغی از آن ‌که باید مقارن پذیره‌نویسی به صورت نقد پرداخت گردد.
  12. ذکر شماره و مشخصات حساب بانکی که مبلغ نقدی سهام مورد تعهد باید به آن حساب واریز گردد و تعیین مهلتی که طی آن اشخاص علاقه‌مند می‌توانند برای پذیره‌نویسی و پرداخت مبلغ نقدی به بانک مراجعه کنند.

ادامه موارد:

  1. توضیح اینکه اظهارنامه مؤسسان همراه با طرح اساسنامه برای مراجعه علاقه‌مندان به مرجع ثبت شرکت تسلیم‌ شده است.
  2. بیان نام روزنامه کثیرالانتشاری که هرگونه دعوت و اطلاعیه بعدی تا تشکیل مجمع عمومی مؤسسان، فقط در آن منتشر خواهد شد.
  3. چگونگی تخصیص سهام به پذیره‌نویسان

 

عرضه اولیه و پذیره‌نویسی چه تفاوتی با هم دارند؟

در عرضه اولیه سهام در بورس یا فرابورس، محدوده قیمتی برای سهم در نظر گرفته می‌شود. به همین دلیل، متقاضیان سفارش‌های خود را در این بازه قیمتی در سیستم معاملاتی وارد می‌کنند؛ اما پذیره‌نویسی در قیمت اسمی یعنی ۱۰۰ تومان انجام می‌شود.

برای عرضه اولیه سهام، یک بازه زمانی معمولا ۲ ساعته در یک روز در نظر گرفته می‌شود و سپس بر اساس سفارش‌های ثبت شده در سیستم، سهام به متقاضیان اختصاص داده می‌شود؛ اما در پذیره‌نویسی، مهلت زمانی حداکثر ۳۰ روزه در نظر گرفته می‌شود.

پذیره‌نویسان با شروع زمان پذیره‌نویسی می‌توانند سفارش‌های خود را در سیستم معاملاتی ثبت کنند و این فرآیند تا زمانی که تمام اوراق مورد نظر شرکت عرضه شوند ادامه پیدا می‌کند. این فرآیند ممکن است در همان روز اول پذیره‌نویسی تمام شود یا تا پایان مهلت مورد نظر ادامه پیدا کند. حتی در برخی موارد در صورت عدم تکمیل پذیره‌نویسی احتمال تمدید زمان پیش‌بینی شده نیز وجود دارد.

مهم‌ترین تفاوت پذیره‌نویسی و عرضه‌ اولیه سهام، زمان قابل معامله شدن سهم شرکت در بازار سهام است. در عرضه اولیه بلافاصله در روز بعد از عرضه، نماد شرکت باز شده و با دامنه نوسان ۵ درصدی آماده معامله می‌شود؛ اما در پذیره‌نویسی پس از اتمام فرآیند، باید مراحل مربوط به ثبت شرکت دنبال شود. این مرحله ممکن است روزها یا ماه‌ها به درازا بکشد. پس از آن است که شاهد بازگشایی نماد معاملاتی در بازار سهام و انجام دادوستد خواهیم بود.

 

یک نکته کوچک در مورد پذیره نویسی:

پذیره‌نویسی اقدامی برای تأمین مالی آسان شرکت‌های سهامی عام است. برای شرکت‌هایی که قصد حضور در بازار سرمایه را دارند، تأمین مالی شرکت توسط متعهد پذیره‌نویس، حضور و قدرت شرکت را تا حدی تضمین می‌کند. در واقع، فرآیند پذیره‌نویسی، پیونددهنده بخش تقاضای منابع مالی و عرضه منابع مالی است. این موضوع می‌تواند به رشد رقابت، شفافیت و کیفیت نقل و انتقال منابع مالی کمک بسیار زیاد کند.

مقالات مرتبط:

منظور از سهام یک روزه چیست؟

عرضه اولیه چیست؟

حق تقدم سهام چیست؟

 

آموزش بورس در مشهد – آکادمی تخصصی پارسیان بورس

 

پیشنهاد

  • ما در آکادمی پارسیان بورس با تجربه فعالیت چندین ساله در بازار بورس و برگزاری کلاس‌های آموزشی بورس به شما پیشنهاد می‌کنیم با استفاده از مشاوره‌های رایگان آشنایی با بورس، اولین گام‌های ورود به بورس را بردارید، برای اطلاع بیشتر و ثبت نام اینجا کلیک کنید.
  • امیدواریم که حداکثر استفاده ممکن از این مقاله آموزشی را برده باشید ، در صورت تمایل می توانید برای ثبت نام دوره های جامع آنلاین و حضوری از این لینک اقدام کنید.
  • آکادمی تخصصی پارسیان بورس – مرکز برگزاری کلاس بورس در مشهد

اینستاگرام پارسیان بورس